Opinie

Eddy Terstall: 'Gewend aan kuis Hollywood giechelen de Georgische jongeren bij de naaktscènes'

Filmmaker Eddy Terstall is in Georgië om zijn nieuwe film Deal te tonen en een masterclass te geven. Met net een politieke machtswissel achter de rug kijken de jongeren in Tbilisi vooral naar het Westen. 'De jongsten in de zaal moeten wennen aan de naaktscènes in de film, te horen aan het gegiechel.'

Regisseur Eddy Terstall in Georgië. Beeld Roberta Petzoldt
Regisseur Eddy Terstall in Georgië.Beeld Roberta Petzoldt

Gasten in Georgië worden volgepropt. Daar ontkom je niet aan. Dat is in de stad al zo, in Tbilisi, maar dat is zeker zo in de bergen.

We zitten in de huiskamer bij iemand die we niet kennen. We zijn er gebracht door iemand die de gastheer in kwestie ook niet kent. Maar een vriend van de neef van zijn vader en daar weer de zwager van kent hem wel. En dat is genoeg in de Khazbegi bergen. Eén van de hoogste plekken van de Kaukasus op een slap mortierschot afstand van Dagastan, Noord-Ossetië en Tsjetsjenië.

Onze gastheer is net als zijn vader worstelaar. Dé sport in het gebied tussen de Zwarte zee en de Kaspische Zee. En moeder draagt gerechten aan. Veel deeg en kaas en veel salades. Actrice Roberta Petzoldt en ik eten geen vlees. In Georgië zijn waarschijnlijk meer kannibalen of vampieren dan vegetariërs.

Land van de wijnoogsters
Maar de gast heeft gelijk, dus alles dat ze kunnen vinden dat geen vlees is, wordt aangerukt. Roberta en ik kijken elkaar hulpeloos aan als er de zoveelste khajapuri, een rond plat kaasbrood, wordt aangereikt. Eten zullen ze, de gasten. De maag en slokdarm zitten al vol. Er past bij beiden nog een kwart khajapuri net onder het schedeldakje. Nog nooit zo vol geweest. Met eten en met drank.

De Georgische naam voor Georgië is 'land van de wijnoogsters'. Maar vandaag is het de beurt aan de wodka. Acht gedurende de maaltijd, veertien zouden het er worden voordat we naar bed zouden mogen. Het levert wel weer een verhaal op.

Bijzondere ontmoetingen en herinneringen zat door mijn filmreizen. Nu weer in het Georgië van kort na de democratische en verrassend geweldloze machtswissel van 1 oktober. Veel praten over politiek. Ook hier weer de patronen; trots op het rijke culturele verleden van het land en weinig vertrouwen in de huidige politieke elite. De nieuwe premier Ivanisjvili is een selfmade-man die zijn geld in Rusland heeft verdiend en niet zo in de clinch ligt met het Kremlin dan zijn gevloerde rivaal Saakashvili.

Het Westen
De jonge studenten willen vooral naar het Westen kijken. Geen gedonder met de Russen lijkt ze een goed plan. Saakashvili's botsing met de grote beer heeft Georgië een fnuikende oorlog opgeleverd, met verlies aan territorium en een stroom vluchtelingen als gevolg. Die vluchtelingen uit Abchazië en Zuid-Ossetië zie je in Tbilisi op de straathoeken met opgehouden hand.

De hoogopgeleide, snelle jongeren die het zich kunnen permitteren om mijn masterclass te volgen, spreken hun medelijden uit, maar veel tijd om er bij stil te staan hebben ze niet. De it- en audiovisuele bedrijfjes schieten als paddenstoelen uit de grond uit en onze jonge chauffeur heeft een fortuin gemaakt met een app waarin je een virtuele koe kunt melken. Dat laatste is aan de oude, bedelende Abchasische besjes niet uit te leggen.

Ik prijs me gelukkig dat ik, vooral door mijn films, zoveel landen heb mogen zien. Ik ben er inmiddels in 93 geweest; Thailand, Argentinië, Tunesië, Benin. Maakt niet uit waar, het is altijd interessant om te kijken of en hoe universeel je film is. Wie lacht, wanneer en waarom? En welke vragen stellen pers en publiek?

Naaktscènes
Mijn film Deal gaat over seks en de ongemakkelijke communicatie tussen mannen en vrouwen. Die gevoelens zijn overal, ook al verschillen de verhoudingen tussen mannen en vrouwen van land tot land. In landen die vroeger tot het Oostblok behoorden vallen mijn films lekker. Europese auteursfilms zijn er niet vaak te zien dus trekken op festivals of culturele uitwisselingen zoals deze een geïnteresseerd cultpubliek.

De jongsten in de zaal moeten wennen aan het naaktgehalte van de film, te horen aan het gegiechel bij de blootscènes. Die generatie is nog meer dan hun Nederlandse leeftijdsgenoten grootgebracht op een dieet van kuise Hollywood-producties. Uiteindelijk blijken ook zij er doorheen te kunnen kijken en stellen ze goede, inhoudelijke vragen.

Het valt me op dat in landen waar de socialistische deken overheen heeft gelegen, de vragen niet snel op gang komen. De stalmeester van dienst moet zelf de eerste vragen stellen om de bezoekers over hun verlegenheid heen te helpen. In India of in de VS steekt meestal de halve zaal de vinger op en in Israël, Libanon of Brazilië kakelt de hele zaal gretig door elkaar heen.

Schroom
In Georgië is er aanvankelijk de post-socialistische schroom. Als de eerste schapen over de dam zijn, steken ze van wal; 'Hoeveel draaidagen?' 'Met wat voor camera is het gedraaid?' En aan de actrice Roberta: 'waren de dialogen geïmproviseerd'? Maar ook heel specifieke vragen. 'Hoe hou je je gratis menselijke infrastructuurtje enthousiast bij een low budget film?' 'Hoe weet je dat je film niet te complex is voor je budget?' Typisch vragen van studenten uit een land waar weinig geld is.

In mijn film wil iemand 2000 euro betalen voor een nachtje seks met zijn droomvrouw. Daar had ik misschien in de Georgische ondertiteling 200 van moeten maken, wilde ik eigenlijk nog zeggen. Maar ik was bang dat ik ze daarmee voor het hoofd zou stoten. Voor onze komst hebben ze hier niet bespaard op de kosten om ons te voeden en dronken te voeren. Ook al bezweken wij er bijna onder. De Georgiërs willen niet als arme lui te boek staan. Dus de tafel moet uitpuilen en als een wip 2000 kost, dan kost die 2000 euro.

Maar toch. Georgië is bepaald geen ontwikkelingsland maar een land in ontwikkeling. De moderne architectuur explodeert en men maakt er succesvolle app's.

Veel financieringsonderwerpen komen terug in de workshop die ik daarna geef. 'Zijn er specifieke dingen die jullie van me willen horen tijdens de masterclass' is mijn beginvraag, wanneer ik lesgeef in andere landen. Diezelfde vraag zal ik volgende maand in Beijing en Shanghai stellen als de film Deal mij naar de volgende collegezaal in China brengt. Zullen ze daar allemaal tegelijk hun vinger opsteken of zal een lokale kunstfunctionaris de eerste vragen uit ze moeten trekken?

Eddy Terstall is filmregisseur.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden