Opinie Lezersbrieven

Economen, waar blijven jullie?

De ingezonden lezersbrieven van dinsdag 18 september.

Jesse Klaver (GroenLinks) in gesprek met Rik van Slingelandt )voorzitter van de Raad van Commissarissen bij ABN Amro) na afloop van het Rondetafelgesprek bestuurdersbeloningen bij financiële instellingen in de Tweede Kamer, 7 april 2015. Beeld Van Den Bergh Freek

Brief van de dag: economische wetenschappen

Volgens het CBS loopt het gemiddelde beschikbare inkomen van huishoudens sinds 1992 steeds verder achter op de groei van het bruto binnenlands product (bbp). Dit verschil bedraagt nu al tientallen procenten. Het is dus niet verwonderlijk dat er veel wordt gediscussieerd over de buitenproportionele beloningen aan de top van banken en grote bedrijven en over het succes waarmee deze giganten op moreel te verwerpen manieren belastingafdrachten minimaliseren.

Het valt ons op dat deze discussie zelden in een overkoepelend geheel wordt geplaatst. Het model dat economisch historicus B. van Bavel ontwikkelde in zijn boek The Invisible Hand? (2016) maakt dit juist goed mogelijk. Omdat de economische wetenschappen een houvast als de behoudswetten in de fysica ontberen, verbazen wij ons – als fysici – over de oorverdovende stilte onder economen over dit model. Van Bavel schetst een zich herhalend patroon dat simpel gezegd als volgt verloopt. Na een economische opgang, waarin bevolkingsgroepen breed participeren en beloond worden, volgt steevast een fase waarin de allerrijksten hun groeiende vermogen steeds minder gebruiken om in de reële economie te investeren. In plaats daarvan trachten zij hun zelfverrijking te bestendigen door nepotisme en door te lobbyen voor wet- en regelgeving die aan eigen wensen is aangepast. Het verbaast dan ook niet dat economische neergang het onvermijdelijke gevolg is wanneer een dergelijke beïnvloeding ongeremd voortduurt.

Zou een overtuigend verhaal vanuit de economische wetenschappen niet bijdragen aan de broodnodige bijsturing van beleid in de richting van de belangen van de hele maatschappij?

Louis Hutten Mansfeld, Bunde

Gerrit Kemerink, Maastricht

Liefdeloos Nederlands

Nederlands is een impopulaire studie geworden (Ten eerste, 17 september). Er worden verschillende oorzaken genoemd: nadruk op het kiezen voor bètavakken, studies die gegeven worden in het Engels. Maar heeft iemand wel eens de lesboeken Nederlands van een willekeurige middelbare school ingekeken? De eerste drie jaar is het zinsontleden, de andere jaren worden gevuld met tekststructuren uit je hoofd leren.

Onze zonen kwamen wel eens hulp vragen bij het huiswerk, en geregeld wisten wij het antwoord ook niet. De bijlesdocent die we inschakelden, zei dat ze niet kon garanderen dat de resultaten sterk zouden verbeteren. Want: ‘Nederlands was zo’n raar vak geworden op de middelbare school.’ Liefde voor de taal, literatuur, het speelt geen enkele rol meer. De beste manier om ervoor te zorgen dat geen enkele student nog voor een studie Nederlands kiest, is ze vijf of zes jaar het vak Nederlands op de middelbare school te laten volgen.

Moniek Rump, Arnhem

Hup Feyenoord

Kan iemand met voetbalkennis de trainer van Feyenoord eens duidelijk maken dat je in het moderne voetbal de bal vooruitspeelt in plaats van eindeloos breed en terug op de keeper?

Het verkleint de kans op een bloedeloos gelijkspel en, nog waarschijnlijker, op een kansloze nederlaag.

Feiko Postma, Maarssen

Graaigrage grijpers

De farmacie wil een gedragscode als moreel kompas (Voorpagina, 17 september). Eerder had de banksector al zoiets. Waarom is dit nodig? Met of zonder code en afgelegde belofte blijven de misstanden en het graaigrijp gedrag voortbestaan.

Een loze belofte voor wie vooral eerst aan zichzelf denkt. Hoe komt het dat deze mensen blijkbaar geen moreel kompas hebben? Waar is het fout gegaan in de opvoeding?

Theo de Klerk, Bussum

Samen voor ons eigen

Ik heb het aangetroffen bij verschillende wetenschappers en nu beweert ook filosoof Jeroen Linssen het, in Zaterdag van de Volkskrant van 15 september over hebzucht: Adam Smith zou in 1776 voor het eerst het idee hebben gevat dat eigenbelang het welzijn van iedereen bevordert. Maar dat is niet zo. Smith had dit gelezen in The Fable of the Bees, or Private Vices, Public Benefits (1714) van de Nederlandse arts en filosoof Bernard (de) Mandeville.

In zijn ‘onderzoek naar de oorsprong van de zedelijke deugd’ komt Mandeville tot de conclusie dat de mens handelt uit zelfvoorkeur. Daarmee zette hij het beeld op z’n kop dat het bevredigen van individuele lusten een zonde is, en het streven naar het welzijn van anderen een deugd. De schijnbare tegenstelling dat handelingen die in individueel opzicht als ondeugdelijk kunnen worden gezien, voor de maatschappij als geheel voordelen kunnen hebben, wordt in de economie de Mandevilleparadox genoemd. Ik hoop dat Linssen zijn drukproeven nog kan aanpassen.

Jan Eberg, Utrecht

Kom op kabinet

De Groningse commissaris van de Koning René Paas zegt in Ten eerste van 17 september dat hij niet zit te wachten op opnieuw een troonrede met zalvende woorden over het bevingsleed in zijn provincie. Dat geldt voor alle Groningers. Vanuit onze keuken hebben wij het volle zicht op een boorlocatie van de NAM, van waaruit voorlopig nog dagelijks 1.000.000 kuub gas onder de wierde van Warffum wordt weggepompt. Dat gaat onvermijdelijk tot verdere bodemdaling en nieuwe bevingen leiden − met nieuwe schade aan onze huizen tot gevolg. Net als veel dorpsgenoten wachten wij nog steeds op de afhandeling van eerder ontstane bevingsschade. Paas constateert terecht dat de bewoners van het bevingsgebied nog steeds niks merken van oplossingen die vooralsnog alleen op papier bestaan. Daarom een voorstel: stel de inwoners van het bevingsgebied vrij van de ons eerder deze maand aangezegde verhoging van de energietaks op gas, tot het moment waarop de gaskraan in 2030 definitief wordt dichtgedraaid. Op die manier hebben zij ook eens zelf profijt van het gas dat al decennia lang aan hun provincie wordt onttrokken.

Jan van der Holst, Warffum

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.