Column De Kwestie

ECB moet rente verhogen, anders wordt deze recessie nog lelijker dan de vorige

De markten weten het, economen denken het en de politici vrezen het. De recessie is in aantocht.

Het is een even natuurlijke wetmatigheid als de seizoensveranderingen, dat de economie na jaren van uitbundige groei weer enige tijd krimpt. Duitsland noteerde vorig kwartaal al een minnetje. De Amerikaanse economie groeit nog fors. Maar dat is vooral te danken aan de enorme belastingverlagingen van president Trump. Die zullen in 2019 niet worden herhaald.

Heel veel seinen zijn op rood gesprongen. Daarbij wordt niet zozeer gekeken naar de politieke gevaren (handelsoorlog, doodlopend Brexitproces, gele hesjes en dwarsliggende Italianen) als wel naar de economische dreigingen.

De heftige bewegingen op de aandelenmarkten in de laatste maanden zouden een voorbode van onheil zijn. Net als de daling van de Amerikaanse huizenverkopen in tien opeenvolgende maanden.

Economen maken zich vooral zorgen over de zogenoemde inverse rentecurve, waarbij de rente voor langlopende leningen (tien jaar) lager is dan die voor korte kredieten (één of twee jaar). Dat is tamelijk ongewoon, zoals iedereen met een hypotheeklening of spaarrekening weet. Het duidt erop dat investeringen voor de lange termijn worden uitgesteld, hetgeen op krimp duidt. Zes van de zeven vorige recessies kwamen anderhalf jaar nadat de korte rente boven de lange kwam.

Nu zijn markten niet rationeel. Heel vaak zetten ze de goeroes op het verkeerde been. En economen kunnen goede analyses maken over de stand van de huidige economie, maar het zijn slechte voorspellers van de toekomstige economie. De timing van conjunctuuromslagen is even moeilijk als die van volksoproer. Maar als de markten het goed hebben – de kans daarop is 1 op 2 – zou de recessie op een zeer ongelukkig moment komen.

Na de kredietcrisis konden centrale banken hun monetaire wapens inzetten. Eerst werden de rentes naar 0 procent verlaagd en daarna de geldpers aangezet. Alleen is de rente nog steeds 0 procent en is verdere verlaging praktisch ondoenlijk. Er is al 2,5 biljoen euro in de economie gepompt. De ECB is daardoor een tandeloze tijger.

De rente van 0 procent keert zich zelfs tegen de ECB. De BIB (Bank voor Internationale Betalingen) in Basel waarschuwde al dat 12 procent van de bedrijven in het Westen zombie-vennootschappen zijn. Ze zouden failliet moeten gaan of moeten herstructureren, maar kunnen dankzij het goedkope geld blijven voortmodderen. Zij ontnemen modernere concurrenten de kans om te groeien en bloeien, hetgeen ten koste gaat van de productiviteit.

Ook banken (zombiebanken) en landen (zombielanden) met respectievelijk veel probleemleningen of hoge schulden kunnen daardoor net het hoofd boven water houden.

Voordat de recessie uitbreekt, zou de ECB de wapens eerst moeten kunnen slijpen met renteverhogingen, want anders wordt die recessie nog lelijker dan de vorige.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.