Opinie

ECB-bestuurders vechten elkaar de tent uit

Van de belofte dat de inflatie in eurolanden zal stijgen tot 2 procent komt niets terecht door ruzie in ECB.

Financiële top G7 in Dresden, 28 mei 2015. Op de voorgrond de Duitse minister van Financiën Schaüble. Rechts naast IMF-topvrouw Lagarde Bundesbankpresident Weidmann. Beeld reuters

Aan het begin van 2016 stuit de voorspelling van president Mario Draghi dat de Europese Centrale Bank (ECB) haar doelstelling van iets minder dan 2 procent inflatie zal bereiken op steeds meer scepsis. Daar zijn goede redenen voor.

De inflatie in de eurozone ligt ver onder de taakstelling. En als we afgaan op het magere pakket aan stimuleringsmaatregelen dat is overeengekomen in de vergadering van het ECB-bestuur in december lijkt de centrale bank van Europa geen haast te maken om deze toestand recht te zetten.

Dat is spelen met vuur. Het beeld van een centrale bank die onverschillig staat tegenover haar inflatiedoelstelling vergroot het gevaar dat - gegeven de dalende olieprijzen en de zwakke koopkracht van burgers in de hele wereld - de markten in de eurozone zich instellen op deflatie. Om dit te voorkomen is het nodig dat nieuwe monetaire stimuleringsmaatregelen worden genomen.

Bestuur

Het probleem van de ECB is niet Mario Draghi. Hij heeft in woord en daad duidelijk gemaakt bereid te zijn om onpopulaire en onconventionele dingen te doen om de inflatie aan te jagen. Het probleem is het bestuur van de ECB, een orgaan dat is gekaapt door particuliere belangen en uiteenlopende agenda's.

Neem bijvoorbeeld de 'haviken' onder leiding van de Duitse Bundesbank. Zij voeren een soort guerrilla om de inflatiedoelstelling van 2 procent fors omlaag te brengen. Ze komen altijd met argumenten in de trant van dat er geen draagvlak is voor ingrijpen of dat we meer tijd moeten nemen om de effecten van eerdere stimuleringsmaatregelen te meten. Maar diep in hun hart vinden ze dat hoe lager de inflatie is, hoe mooier het is.

De Nederlandse havik en oud-bestuurder van de ECB Nout Wellink zei zelfs in een interview dat er niks mis is met deflatie omdat het de vraag stimuleert.

Dat is slecht economisch beleid, maar het is wel wat de haviken in de ECB echt geloven, ook als zij de valse belofte afleggen dat zij vasthouden aan de doelstelling van 2 procent inflatie.

Centrale blok van verzet

De haviken waren lange tijd het centrale blok van verzet tegen monetaire stimulering in het ECB-bestuur. Maar sinds het rente-instrument in de gereedschapskist van de ECB belangrijker werd, hebben zij medestanders gekregen van een groep die ik de 'bankprotectionisten' noem.

Dit zijn nationale centrale banken als de Banque de France die streven naar het beschermen van de bankwinsten, ongeacht de gevolgen daarvan voor de geloofwaardigheid van de ECB inzake het bereiken van zijn inflatiedoelstelling. Zij zien verdere verlaging van de al negatieve depositorente als belasting op bankwinsten.

Op de bestuursvergadering van december waren de 'bankprotectionisten' in staat de verlaging te beperken tot een schamele 10 basispunten, ook al wisten zij dat dit de koers van de euro zou opdrijven en de geloofwaardigheid van de ECB zou schaden. Dat kon ze gewoon niks schelen.

Omdat het verlagen van de depositorente het meest effectieve wapen is geworden in het arsenaal van de ECB om de koers van de euro omlaag te drukken zonder een valuta-oorlog te ontketenen met zijn handelspartners, zijn de 'bankprotectionisten' een nog grotere bedreiging voor de inflatiedoelstelling dan de haviken. Overigens heeft Jens Weidmann, president van de Bundesbank en aanvoerder van de haviken, volgens vele waarnemers aan invloed verloren.

Geloofwaardigheid

De winnaar van de strijd tussen de 'bankprotectionisten'en de ECB-top over verdere verlaging van de depositorente zal voor een groot deel de geloofwaardigheid van de ECB in 2016 bepalen. Als de ECB niet of onvoldoende in staat is haar voornaamste wapen in te zetten, zal het vertrouwen in de ECB een gevoelige klap krijgen.

Volgens een oud spreekwoord kan je een paard naar het water leiden, maar het niet dwingen te drinken. In de ogen van velen op de financiële markten leidt Draghi de ECB naar het water en weigert het bestuur te drinken.

Een dergelijke verdeeldheid in de centrale bank is vergif voor de markten. Tenzij de top van de ECB en de rest van het bestuur alsnog op één lijn komen, zal de voorspelling van Draghi dat de ECB haar inflatiedoelstelling zal bereiken wel heel erg optimistisch blijken.

Melvyn Kraus was hoogleraar economie aan New York University

Ontvang elke dag de Volkskrant Avond Nieuwsbrief in uw mailbox, met het nieuws van vandaag, tv-tips voor vanavond, en alvast zes artikelen uit de krant van morgen. Schrijf u hier in.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.