Column Bert Wagendorp

‘Ea sil it jitris heve’ (ooit zal het weer gebeuren)

Vandaag is een historische dag: 8071 dagen zijn verstreken sinds de laatste Elfstedentocht, de vijftiende, die van 4 januari 1997. Dat is een record. Het langste Elfstedentochtloze tijdperk tot dusver was dat tussen 1963 (Reinier Paping) en 1985 (Evert van Benthem). Het verlangen naar een Elfstedentocht zit in ons bloed. Er is nu zelfs een boek over verschenen: 8070 dagen – Wachten op de Elfstedentocht, van Jurryt van Vooren. Van de scholieren die in Den Haag demonstreerden had er niemand een Elfstedentocht meegemaakt. Logisch dat die kids boos zijn.

Een Elfstedentocht verandert je kijk op Nederland. Het geneuzel verstomt, niemand is meer geïnteresseerd in politieke proleten die elkaar naar het leven staan in de Kamer, een bekeerde PVV’er of RTL-klootzakjes die de school van je kind binnendringen – de jammerlijke kleinheid van dit land en de ellendige hypes die daarbij horen. De Elfstedentocht is ook een hype, maar wel eentje met allure, waarvoor verslaggevers van de New York Times haastig afreizen om te zien of Hansje Brinker meedoet. De Elfstedentocht keert de naar binnen gerichte blik voor één dag naar buiten.

Ik zal niet beweren dat ik nu al 8071 dagen op een Elfstedentocht zit te wachten. Maar na drie nachten twee graden vorst ga ik toch wat vaker naar de site van de Leeuwarder Courant om te zien of de rayonhoofden al wakker zijn en of er al ijs wordt getransplanteerd. Ik ben jaloers op de Vlamingen. Die weten tenminste zeker dat hún sporthoogmis, de Ronde, elk jaar doorgaat.

In Trouw verklaarde Wiebe Wieling, de huidige voorzitter van de Koninklijke Vereniging de Friesche Elf Steden, dat hij er weinig voor voelt de vierde tragische voorzitter te worden onder wiens bewind geen Elfstedentocht werd verreden. Dat snap ik wel: een tocht maakt zijn voorzitter in één klap wereldberoemd, ook buiten Friesland. Wielings voorgangers Henk Kroes (1997) en Jan Sipkema (1985 en 1986) waren in de dagen voor hun tochten niet van het tv-scherm te slaan. Maar wat wil Wieling eraan doen? De macht grijpen en een nieuwe IJstijd uitroepen?

De vooruitzichten zijn niet gunstig. Wielings bereidt elk jaar de tocht tot in de puntjes voor, een klus waarvoor jaarlijks drieënhalve ton wordt uitgetrokken. Alleen valt één ding moeilijk te organiseren: een ijsvloer van 15 centimeter dik en 199 kilometer lang.

Geert Jan van Oldenborgh van het KNMI schatte vrijdag in Trouw de kansen op een Elfstedentocht niet al te hoog in. Daarvoor moet het vijftien dagen vier graden vriezen. In 1950 was de kans op zo’n koudegolf 25 procent, nu nog acht. Gaat de opwarming in het huidige tempo door, dan is de kans in 2050 gedaald tot een half procent, 1 op 200. De voorzitter kan zich dan beter gaan richten op een Elfstedenzwemtocht.

Toen Maarten van der Weijden afgelopen jaar probeerde de afstand zwemmend te overbruggen, was hij in één klap een volksheld, hoewel hij nooit de Bonkevaart bereikte. Dat is de magie van de Elfstedentocht. Wie zijn naam ermee verbindt is op slag onsterfelijk.

Het Financieele Dagblad publiceerde gisteren een infographic waarop was te zien dat we hier in 2050 het huidige klimaat van de Dordogne zullen hebben, of dat van Florence. Geen onaantrekkelijke gedachte, ware het niet dat ze in de Dordogne nog nooit een Elfstedentocht hebben gehad en rond Florence ook niet. De World Meteorological Organization (WMO) en de Amerikaanse meteorologen van NOAA constateerden deze week dat afgelopen vijf jaren de warmste waren sinds de metingen 170 jaar geleden begonnen. Nederlandse gepensioneerde ingenieurs willen aantonen dat het anders zit, maar daar wordt het ook niet kouder van.

‘De Elfstedentocht komt als een dief in de nacht’, zei Wieling om de moed erin te houden. Dat is onzin, want die dief in de nacht is ongetwijfeld al gespot door de waakzame Erben Wennemars, die altijd met een thermometer in de hand op de uitkijk staat en immer de Elfstedenkoorts mag ontsteken bij DWDD.

Ik houd me vast aan de jaren zonder Elfstedentocht tussen mijn 6de en 28ste. De situatie leek hopeloos en hij zou nooit meer komen; maar verdomd, daar was-ie toch, en een jaar later alweer.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden