Duurzame energie Marokko kan Noord-Afrika redden

In Marokko worden miljarden geïnvesteerd in duurzame energie. Het is een voorbeeld voor de regio.

De zonne-energiecentrale bij Ouarzazate.Beeld ap

De mondiale inzinking van de olieprijs heeft economieën in het Midden-Oosten en Noord-Afrika verwoest. Omdat ze ook in het verleden wel-eens met stevige prijsdalingen zijn geconfronteerd, kunnen veel leiders in de verleiding komen te wachten totdat de prijzen weer gaan stijgen. Maar deze inzinking is anders, en overheden hebben behoefte aan nieuwe strategieën voor hun energie- en ontwikkelingsbeleid. Marokko's streven om een regionale kampioen te worden op het gebied van duurzame energie biedt een echte mogelijkheid voor economische ontwikkeling in andere Arabische landen.

Grootste centrale ter wereld

Marokko investeert al enige tijd in duurzame energieprojecten, maar die beginnen nu pas in gebruik genomen te worden. Misschien de indrukwekkendste is de gigantische zonne-energiecentrale Noor-1, gelegen in de Marokkaanse woestijn in de buurt van Ouarzazate. De centrale, die op 4 februari is opengegaan, maakt gebruik van geavanceerde technologie om energie op te slaan voor gebruik 's nachts en op bewolkte dagen.

Noor-1, die wel als de grootste zonne-energiecentrale ter wereld wordt beschouwd, zal naar verwachting genoeg energie leveren voor een miljoen mensen, waarbij de extra elektriciteit uiteindelijk naar Europa en Afrika zal worden geëxporteerd, aldus de Wereldbank. Aangezien Marokko zo'n 97 procent van zijn energie importeert en geen eigen olie- of aardgasreserves bezit, heeft de regering de investering in duurzame energie als de enige manier gezien om de voortdurende economische ontwikkeling van het land te garanderen. Dit is een inzicht dat anderen in de regio zich ter harte zouden moeten nemen.

Tekst gaat verder onder de foto.

Koning Mohammed VI van Marokko bij de inwijding van de Noor-1, met rechts de Franse minister van Ecologie, Duurzame Ontwikkeling en Energie Segolene Royal.Beeld afp

Het Noor-1-project, waarbij een gebied van ruim 4,5 vierkante kilometer is bedekt met 500 duizend gekromde spiegels - waarvan er sommige wel 12 meter hoog zijn - heeft zo'n 700 miljoen dollar gekost. Maar het moet slechts een deel gaan worden van een nog veel omvangrijker zonne-energieproject dat zo'n dertig vierkante kilometer groot is.

In 2018 zullen nog eens drie centrales klaar zijn die gebruik maken van een combinatie van technologieën, waaronder zonnespiegels en fotovoltaïsche cellen. Het project zal in 2020 dagelijks 2.000 megawatt genereren, waarmee het ontwikkelingsgat tussen stedelijke en landelijke gebieden verkleind zal worden.

Het project heeft uiteraard enorme investeringssommen geëist. Van de financiering van 9 miljard dollar is circa 1 miljard afkomstig van een Duitse zakenbank, 400 miljoen van de Wereldbank, en 596 miljoen dollar van de Europese Investeringsbank. De rest van de financiering kwam van de Marokkaanse regering.

Tarfaya Wind Farm

In de toekomst zal Marokko ook een windenergieprogramma ontwikkelen, met een dagelijks vermogen van minstens 2.000 megawatt, en een waterkrachtproject van 2.000 megawatt. Deze kunnen het land 42 procent van zijn totale elektriciteitsproductie opleveren. Dit is een ongekend hoog percentage duurzame energie, zowel op regionaal als op internationaal niveau.

De Tarfaya Wind Farm, gelegen aan de Atlantische Marokkaanse zuidkust, is al de grootste van Afrika. Met 131 turbines en een dagelijkse capaciteit van ruim 300 megawatt zal Tarfaya helpen de CO2-emissies van Marokko jaarlijks met 900 duizend ton te verminderen, en de rekening van de jaarlijkse olie-import met ruim 190 miljoen dollar te verlagen.

Ondanks de nadruk op duurzame energiebronnen is Marokko niet in één klap afgestapt van traditionele energiebronnen.

De komende vijf jaar zullen de autoriteiten de infrastructuur opzetten die nodig is om 'liquefied natural gas' (vloeibaar aardgas of LNG) toegankelijker te maken voor de binnenlandse industrie. Dat is een enorme opgave, omdat er ook een haven met een LNG-dok en een 400 kilometer lange pijpleiding bij komen kijken.

Dit opmerkelijke project zal nog eens 4,5 miljard dollar kosten, een bedrag dat in zijn geheel voor rekening van de particuliere sector zal komen.

Omdat de vraag naar elektriciteit, vooral van de kant van de groeiende industrie van het land, jaarlijks met 7 procent stijgt, weet de Marokkaanse regering allang dat zij niet stil kan zitten.

Regionale leider

Vandaag de dag is 90 procent van de Marokkaanse bevolking op het elektriciteitsnet aangesloten, dramatisch méér dan de 18 procent in de jaren negentig. In deze periode zijn de investeringen van het land in elektrificatie jaarlijks met ruim 3 miljard dollar gestegen.

De regering van Marokko is ervan overtuigd dat hervormingen en ontwikkeling de opkomst van het land als regionale leider en als poort naar Afrika zullen bezegelen. De toegenomen toegang tot duurzame energie zal betekenen dat alle ondernemingen genoeg elektriciteit zullen hebben om in hun behoeften te voorzien. Dat is cruciaal voor het vermogen van het land om de economie te diversifiëren.

Beleggers zijn zich bewust van Marokko's buitengewone geografische ligging en politieke stabiliteit, in een regio die maar al te vaak door onzekerheid achterop is geraakt. De enorme investeringen van het land in zonne-energie en andere zaken zullen de energie-onafhankelijkheid vergroten, de kosten terugdringen en de toegang tot elektriciteit uitbreiden. Andere landen in Afrika en het Midden-Oosten moeten daar notie van nemen.

Moha Ennaji is hoogleraar aan de Universiteit van Fez.

Vertaling: Mernno Grootveld
© Project Syndicate
Moha Ennaji is hoogleraar aan de Universteit van Fez.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden