Column Peter de Waard

Durven steeds minder mensen vakantie te nemen?

Een Amerikaanse manager van het farmacieconcern Johnson & Johnson vertelde onlangs dat weinig mensen hier nog langer dan een week op vakantie durven te gaan, hoewel ze daar twee weken hebben. ‘Indien je twee weken weg bent en het werk gaat gewoon door, dan denkt de baas dat je heel goed misbaar bent en staat je baan op de tocht.’

Romeinen, Madrilenen, Parijzenaars en Amsterdammers mogen in augustus massaal hun stad inruilen voor een strand, dat geldt allang niet meer voor de inwoners van New York of Los Angeles. Die blijven trouw achter hun bureaus zitten, zelfs als er door de zomerslapte niet zoveel te doen is. Op de weg of in het openbaar vervoer is nauwelijks iets te merken van vakantieluwte zoals in veel Europese landen.

In Nederland heeft iedereen bij een fulltime dienstverband wettelijk recht op minimaal vier weken vakantie. In alle andere zogenoemd ‘rijke landen’ is er zo’n recht. De VS zijn een uitzondering. Bedrijven kunnen vakantie aanbieden als secundaire arbeidsvoorwaarde, maar hoeven dat niet.

Een kwart van de ‘loonslaven’ bij de bedrijven krijgt in de VS ook geen doorbetaalde vakantie: zo’n 28 miljoen werknemers. Drie van de vier heeft er wel recht op: tien dagen doorbetaalde vakantie na een jaar dienstverband, 15 dagen na vijf jaar en 20 dagen na 20 jaar.

Maar volgens cijfers van U.S. Travel Association’s Project Time Off neemt de meerderheid (52 procent) van de Amerikanen die dagen niet allemaal op. Sinds 2000 nemen de Amerikanen gemiddeld vier vakantiedagen per jaar minder op. Ze durven niet. Enkele ict-startups in de VS kwamen vorig jaar met het lumineuze idee werknemers onbeperkt vakantieverlof te verlenen met de gedachte dat door de sociale controle helemaal niemand meer een vakantiedag zou durven opnemen.

Internationaal gezien zijn de vier weken vakantie die Nederlanders krijgen niet uitzonderlijk. In de Scandinavische landen is het vijf weken en ook Fransen, Spanjaarden en Britten hebben wettelijk gezien recht op meer dagen. In de praktijk hebben Nederlanders overigens ook meestal vijf weken.

Maar de trend lijkt minder vakantie in plaats van meer. De huidige ‘riante’ regelingen dateren bijna allemaal uit de vorige eeuw. De enige recente aanpassing is die van 2012 toen bedrijven het recht kregen het meenemen van vakantiedagen – het opbouwen van stuwmeren – te beperken.

Daarnaast nemen mensen vanwege baanonzekerheid door flexibilisering mensen ook hier minder vakantiedagen op dan waar ze recht op hebben. Van de 25 dagen die Nederlanders hebben worden er volgens een enquête van de reissite Expedia in de praktijk 22 opgenomen.

Ook Nederlanders denken vaker dat ze niet kunnen worden gemist of willen de illusie geven dat ze onmisbaar zijn geworden.

Vakantie is bezig van een recht van de na-oorlogse welvaartsstaat weer een luxe te worden in de mondiale race to the bottom.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden