Opinie Wetenschappelijk onderzoek

Durf te loten bij het toekennen van onderzoeksbeurzen

Beeld ANP

Vooruitlopend op de publicatie in een internationaal tijdschrift bericht de Volkskrant over onderzoek van Thijs Bol en zijn groep. Daaruit blijkt dat niet altijd de beste onderzoekers in de prijzen vallen. Zij die eerder aanvragen gehonoreerd kregen, hebben een grotere kans in volgende rondes. Dit heet ook het matteüseffect.

Het is echter erger dan dat. Juist omdat de NWO elk jaar overspoeld wordt met aanvragen, blijft men na de eerste selecties met veel meer als excellent beoordeelde aanvragen zitten dan er kunnen worden gehonoreerd.

De rationele argumenten om te kiezen uit deze topgroep zijn dan uitgeput, maar omdat de commissies de verantwoordelijkheid voelen om toch te kiezen, gaat men beredeneren welk voorstel er zou moeten worden gehonoreerd en welk niet.

Niet-inhoudelijke argumenten zoals dat de kandidaat al eerder een beurs heeft gehad of juist niet, geven dan de doorslag. Ook kan ongewild de bestuurlijke vaardigheid van een van de commissieleden een rol spelen of ook de institutionele belangen van concurrerende universiteiten.

In zo'n situatie zou men mijns inziens moeten durven loten. Het is de minst kwade oplossing. Loten heeft bovendien het voordeel dat het sociale effect van het verliezen van een loterij nul is. Er is dus geen effect op de vervolgkansen.

De huidige situatie waarbij uit overigens uitnemende onderzoeksvoorstellen een niet langer rationele keuze wordt gemaakt, zou de onderzoeksontwikkeling juist weleens kunnen schaden. In eerder onderzoek vonden Van den Besselaar en ik bijvoorbeeld dat de beste afgewezen kandidaten op den duur significant beter scoorden in termen van publicaties en citaties dan de gehonoreerde. Loten bespaart bovendien iedereen veel tijd en dus veel geld.

Loet Leydesdorff, Emeritus hoogleraar aan de Universiteit van Amsterdam, Amsterdam

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.