Opinie man-vrouwverhouding

Durf beleefd én onbeschoft tegelijk te zijn

Mannenhanden die volle boezems aanduiden kan grappig zijn, maar niet bij een aankondiging van een historische beschouwing over Anna van Saksen, echtgenote van Willem van Oranje.

Anna van Saksen, echtgenote van Willem van Oranje.

Historica Femke Deen heeft een diepgravende studie verricht naar Anna van Saksen, echtgenote van Willem van Oranje. En daarover kan ze boeiend vertellen. In vogelvlucht: Anna werd in de ban gedaan, omdat zij langs een andere meetlat werd gelegd dan haar man. Waar overspeligheid voor Willem geen punt was, werd Anna ervoor veroordeeld. Daar was zij het niet mee eens, en dat liet ze weten ook. Met name dat laatste werd haar fataal: je moest als vrouw immers altijd naast (of liever achter) je man blijven staan. Je mond houden. Maar dat verdomde Anna. Het kostte haar haar vrijheid en haar leven.

Heftige vrouwen

Tot zover de geschiedenis. Nu het heden. In een uitverkochte Waalse Kerk in Breda wordt Femke Deen voor haar lezing aangekondigd door een van de organisatoren. Man. Blank. Middelbare leeftijd. Hij vertelt dat Anna van Saksen een ‘heftige vrouw’ was, dat we zo naar een ‘heftige vrouw’ gaan luisteren en dat voor hem Van Saksen verbonden is met een andere ‘heftige vrouw’, namelijk actrice Linda van Dyck die in de jaren tachtig deze rol speelde in de serie over Willem van Oranje. ‘Als klein ventje keek ik daar graag naar, want Linda van Dyck ...’ Veelbetekenend kijkt hij de zaal in en húp, daar zwiert ’s mans hand omhoog langs zijn magere borstkas om over een virtueel hooggebergte naar beneden te keren. Hij lacht en een lauw applaus klinkt op.

Dan stapt Femke Deen naar voren: ‘Dank voor deze vurige introductie over heftige vrouwen. Zelf hou ik meer van virulente mannen. Daarom keek ik ook graag naar die serie.’ De man-van-de-organisatie kijkt niet begrijpend. ‘Vanwege Jeroen Krabbé, natuurlijk. Want Jeroen Krabbé ...’ Veelbetekenend kijkt ze de zaal in en húp, daar rijst haar arm vanaf kruishoogte als een slagboom omhoog richting het eeuwenoude plafond. En op. En neer. Consternatie alom: verschillende van de veelal grijze bezoekers staan op, mompelen dat ‘dit’ echt niet kan en lopen richting de uitgang. Femke blijft glimlachend staan, ook als de man-van-de-organisatie de microfoon afpakt en iedereen smeekt om ‘asjeblief’ weer te gaan zitten.

Hardnekkige meetlat

Nee hoor, beste lezers, zo ging het niet. Wat er wel gebeurde? Niets. Deen negeerde de insinuaties en suggestieve gebaren, lachte beleefd en begon haar verhaal. En ik dacht: arme Femke Deen. Waarom krijg je zo’n badinerende introductie? En vooral: wat moet je ermee? Hoe reageer je daarop, voor je verhandeling die precies daarover gaat: mannen die zich boven vrouwen stellen. Jij koos voor negeren en net als velen hadden gedaan, omdat je totaal verrast bent, geen scène wilt schoppen of niet weet hoe te reageren. Je blijft beleefd, doet alsof je het niet hoort en gaat over tot de orde van de dag. Maar is het niet veel effectiever om iemand met zijn eigen wapens te bestrijden, zoals in het gedachtenexperiment hierboven en zo een spiegel voor te houden?

Mag er dan niks meer? Tuurlijk kan en mag er nog van alles. Maar niet altijd en overal. Mannenhanden die volle boezems aanduiden kan grappig zijn in de derde helft met je maten, maar niet bij een aankondiging van een historische beschouwing.

Wat zou ‘heftige vrouw’ Anna van Saksen zelf gedaan hebben? Het verhaal van de meetlat is in ieder geval nog lang niet uit.

Jacqueline Kuijpers is journaliste en docente taalvaardigheid.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.