COLUMNSheila Sitalsing

Duizenden onschuldige ouders in ellende gestort, maar kabinet maakte zich zorgen om beeldvorming

null Beeld

Het woord ‘beeld’ tik ik aarzelend op, want het demissionaire kabinet heeft een grafhekel aan ‘beelden’, vooral wanneer die zijn ‘ontstaan in de media’, zo blijkt uit de 37 kantjes aan geopenbaarde fragmenten van ministerraadnotulen uit 2019 die over het toeslagenschandaal handelen. Toch moet het me van het hart: het beeld dat oprijst uit de 37 kantjes is dat van een ministersploeg die vooral aan het vergaderen was over beeldvorming. (Over deze conclusie zullen ze bij hun volgende vergadering wel weer zeggen dat ‘het zorgelijk is dat het beeld is ontstaan in de media dat het kabinet zich vooral bekommert om beeldvorming’.)

Afgaande op de vrijgegeven fragmenten is naar schatting 75 procent van de vergadertijd over het toeslagenschandaal gaan zitten in praten over vervelende Kamerleden die vervelende vragen stelden, over wat in de media moest worden benadrukt en wat absoluut niet, over wat de staatssecretaris zou zeggen bij een televisieoptreden in Nieuwsuur, en over ‘de waarderingscijfers voor het kabinet’.

Weinigen tonen zich geschokt of diep gegeneerd over de ellende waarin de overheid duizenden onschuldige ouders heeft gestort. De grootste emoties worden bewaard voor vervelende Kamerleden van de coalitie die zich verbeelden dat ze van de oppositie zijn. Wouter Koolmees blijkt een potentaatje te zijn die de jongste ideeën over dualisme en tegenmacht nog niet helemaal geïnternaliseerd heeft. Hij rept geërgerd van ‘activistische woordvoerders van coalitiefracties’, van de ‘gezamenlijke strijd’ die Kamerleden van CDA en VVD voeren ‘tegen staatssecretaris Snel’. Wopke Hoekstra begint over ‘sensibiliseren’. De premier vindt het ook vreselijk, al die Kamerleden die zich willen ‘profileren’. Wie geobsedeerd is door beeldvorming kan de handelingen van een ander kennelijk enkel nog zien als drang tot ‘profilering’.

En niemand die zegt: ‘Nee, Wouter, dit zijn Kamerleden die hun volksvertegenwoordigende rol serieus nemen, ze strijden voor gemangelde burgers.’ De enige die het ‘een gezond teken’ vindt dat in een democratie fel wordt gedebatteerd, is Sigrid Kaag.

Halverwege de notulen valt het woord ‘onfatsoenlijk’. Thuis veerden we verwachtingsvol op, sprak hier een kabinetslid berouwvol over de onfatsoenlijke wijze waarop de staat zijn eigen burgers heeft aangereden? Neu. Het ging over Kamerleden die bozig de staatssecretaris hadden opgedragen om alles wat de overheid kapot had gemaakt te repareren. Dat was ‘onfatsoenlijk’ van die Kamerleden, vond de premier. Het smaldeel van de ChristenUnie vond het ook niet kunnen.

Mensen vernietigen, oké, zolang de toon maar ‘fatsoenlijk’ blijft.

Ook onthullend: de incompetentie van Menno Snel, de onfortuinlijke staatssecretaris die maar geen greep kreeg op het schandaal. Dat hij niet was opgewassen tegen zijn taak, wisten we al van al zijn optredens in de Tweede Kamer, waaruit telkenmale bleek dat hij niets wist en niets wilde weten, en dat hij wat hij wel wist heel klein trachtte te houden. In de notulen valt te lezen dat hij inderdaad permanent achter de feiten aanholde, en dat zijn collega-minister Van Engelshoven hem moest aansporen om de zoveelste dorknoperbrief aan de getroffen ouders ‘empathischer’ te formuleren. Zelf zag hij de noodzaak niet meteen, want hij hád ze al een keer een empathische brief gestuurd.

Aandoenlijk: op 15 november spreekt de ene na de andere minister zijn warme waardering uit voor de inzet van Snel. Een maand later moet hij aftreden.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden