Column Loes Reijmer

Drugsgebruik is niet een exclusief Amsterdams fenomeen

Amsterdammers zouden in de illusie leven dat de wereld ophoudt bij de ring A10, maar de rest van Nederland leek er deze week plotseling precies hetzelfde over te denken.

De achterkant van Amsterdam, het rapport over drugscriminaliteit van hoogleraar bestuurskunde Pieter Tops en journalist Jan Tromp, ijlde na als een lange Lowlands-kater. Het onderzoek werd gedaan in opdracht van het stadsbestuur en richt zich alleen op de hoofdstad. En dus ontstond in de mediale trip die volgde prompt het idee dat we hier met een exclusief Amsterdams fenomeen te maken hebben. Alsof op de dansvloeren in de rest van het land iedereen wel voorbeeldig op spa rood staat te dansen.

Zo schrijven Tops en Tromp dat in Nederland cocaïne vaak sneller wordt bezorgd dan een pizza. Dat hebben ze niet zelf onderzocht; het feitje komt uit de Global Drug Survey 2018. VOC-mentaliteit op een scootertje? Nee, want Nederland is hierin helemaal niet uniek, bleek toen ik het nazocht. Deense en Britse drugskoeriers zijn bijna net zo snel, Tsjechische nog sneller. Maar in de berichtgeving werd een Europees probleem al snel een Amsterdams probleem.

De Telegraaf, die als eerste uitpakte met het rapport, gaf het intrigerende feitje een flinke upgrade: volgens de krant was de beschrijving afkomstig van ‘een ingewijde’ – spannende terminologie die zowel het artikel als het rapport van extra gewicht voorzag. VVD-Kamerlid Dilan Yesilgöz begon meteen daadkrachtig te twitteren. ‘Zolang in Amsterdam coke sneller wordt bezorgd dan een pizza’, schreef ze, moest het stadsbestuur zich niet langer bezighouden met ‘tofutuintjes’. En dan, in kenmerkend VVD-proza: ‘Ga handhaven!’

Rosanne Hertzberger schamperde in NRC ook al over ‘de biologische courgettes’ die Amsterdammers ‘op hun mini-balkonnetjes proberen te kweken’, terwijl de drugs het rioolwater vergiftigen. Het was een heerlijke column, niet in de laatste plaats vanwege de simplistische goed/kwaad-verdeling.

Hertzberger deed alsof ze op de Zuidas maniakaal lachend coke van elkaars kont snuiven, terwijl de rest van Nederland in de fik staat. De drugslabs, doden en bedreigingen zijn er voor de ander. Ze vermeldde niet dat in de gebieden waar deze problemen het meest spelen, net zo goed drugs worden gebruikt. Misschien kan ze eens een kijkje nemen op festivals als Decibel in Hilvarenbeek of Harmony of Hardcore in Erp. Het veelkoppige monster werd door de columnist wel erg handzaam in de neus van Amsterdammers gepropt.

Duidelijk was dat het beeld van de yogasnuiver (of de minder lekkerbekkende ‘cocaïneyogi’) succesvol is neergezet door de politie en politiek. De aantrekkingskracht ligt in de veronderstelde inconsequentie: een beetje aanmatigend vegan shoarma schransen en ondertussen met je pillenbek op festivals staan. Ik vrees wel dat korpschef Erik Akerboom, die de term in Nederland introduceerde, nog nooit op een yogamat heeft gelegen. Dan zou hij namelijk weten dat beoefenaars hun lesje bij aanvang aan zichzelf  kunnen opdragen en een uur lang minutieus met de eigen ademhaling bezig zijn. Yoga is stiekem de Gordon onder de sporten.

Maar yogasnuivers zijn zo gek nog niet. Ze kiezen hun drug weloverwogen en zijn zich veelal bewust van de risico’s en gevolgen. Veruit de meesten gebruiken xtc, het middel dat steevast onderaan bungelt in lijstjes van schadelijkheid. Minister Grapperhaus gedraagt zich stukken irrationeler. Die klampt zich halsstarrig vast aan de scheiding tussen soft- en harddrugs, een rangorde die zeer willekeurig tot stand is gekomen en waarbij criminele organisaties floreren.

Cyrille Fijnaut, godfather der Nederlandse criminologen, kwam dit voorjaar in NRC met een belangrijke observatie: de politie moet een norm handhaven die niet meer door de samenleving wordt gedeeld. En dat is een onhoudbare situatie. Ook de WHO en de Global Commission on Drug Policy, vol oud-regeringsleiders en VN-bollebozen, roepen op tot een nieuwe indeling waarin drugs worden gerangschikt (en al dan niet gereguleerd) op basis van hun schadelijkheid. De wereld draait door, maar in Nederland staren we ons liever blind op de hypocrisie van de courgette-aaiende Amsterdammer. 

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden