Column

Dreiging en militaire macht sijpelen in Europa's scheuren

De persoonlijke website van Federica Mogherini, in de Europese Commissie verantwoordelijk voor Buitenlandse Zaken en Veiligheid, opent prominent met dit citaat: 'Defensie is een van de geweldige bouwstenen om het proces van Europese integratie nieuw elan te geven. Europa is opgebouwd in golven (...). Het is nu tijd om de fundamenten te leggen voor een gemeenschappelijke defensie.' Ze zei dat begin september in de krant La Repubblica.

Mogherini, Katainen en Bienkowska geven een persconferentie over een Europees defensie actieplan. Beeld epa

Dat de commissie miljarden wil voor een Europees defensieproject kan dus alleen als een verrassing zijn gekomen voor de thierrybaudets die meenden dat op gebruik van de woorden 'Europese integratie' (anders dan in 'Weg met de - ') inmiddels een boete stond en op initiatieven in die richting algehele volksverachting.

'Brussel' is het favoriete aas geworden bij het gehengel naar de volksgunst, en niet alleen onder populisten. Ook politici die hopen dat ze er de populistische dreiging juist mee kunnen weerstaan gebruiken het, evenals media die zich zo denken te verweren tegen de beschuldiging dat ze tot het establishment behoren en journalisten die zo aansluiting denken te houden met een denkbeeldig samenraapsel, namelijk 'het volk'.

Te vrezen valt dat de Commissie met het voorstel voor meer gezamenlijke defensie-inspanningen nieuw vuur zal trekken - hoewel er veel voor is te zeggen.

In één ding ben ik het eens met Donald Trump: in Europa zijn ze te beroerd om verantwoordelijkheid te nemen voor hun eigen verdediging. Dat de Amerikanen er genoeg van hebben daarvoor op te draaien gaan we de komende jaren ondervinden; Trump heeft het geld nodig om de highways op te knappen.

Groot-Brittannië, in de EU het land met de hoogste defensiebegroting, is slachtoffer geworden van wensdenkers, dagdromers en de wil van 'het volk'. Het is op weg naar een Brexit en een toekomst vol weemoed.

En Vladimir Poetin, vriend en godfather van alle populisten wereldwijd, maar lachen; alles valt zijn kant op.

Maar elk nadeel heeft zijn voordeel, zelfs als het Trump, Brexit of Poetin heet. In Brussel wordt al veel langer gelobbyd voor hechtere defensiesamenwerking, maar nu levert de boze buitenwereld nieuwe argumenten. Duitsland en Frankrijk voelen er veel voor; het is efficiënter en het bespaart miljarden. De totale defensiebegroting van de huidige 28 EU-landen is drie keer zo hoog als die van Rusland, maar het rendement is lager.

Een Europees defensiebeleid is, gezien de recente ontwikkelingen, noodzakelijk en volkomen logisch. Maar noodzaak en logica zijn in het huidige Europa niet meer wat ze ooit waren en vervangen door angst, twijfel en nostalgie. Nationalisten zijn de nieuwe rattenvangers.

'Het wordt steeds moeilijker vooruitgang te boeken met de integratie', zei Mario Draghi, voorzitter van de Europese Centrale Bank, gisteren in de Spaanse krant El País, 'maar tegelijkertijd willen de burgers Europese politiek op het terrein van veiligheid en defensie. Dat is ook een manier om aan Europa te bouwen.'

Mogherini ziet een 'supermacht' Europa voor zich.

Het lijkt erop dat Draghi en Mogherini de ratio ook laten voor wat hij is, en hopen op dreiging en militaire macht als de samenvoegende krachten voor het oude, verdeelde continent: overigens een beproefd recept.

Misschien hebben ze gelijk, en ís er geen andere methode meer.

Mario Draghi. Beeld epa
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.