Opinie

'Drank & Drugs' maar geen plezier of liefde

Het nummer 'Drank & Drugs' draagt een antiideologie uit van vernedering en neerslachtigheid.

Ronnie Flex en Lil' Kleine backstage in Paradiso.Beeld Io Cooman

'Ik heb drank en drugs.' Als een mantra zoemen deze woorden afkomstig uit een nieuwe track van de artiesten Lil' Kleine en Ronnie Flex door duizenden speakers in Nederland. Al sinds lang luister ik graag naar de muziek van deze mannen en ik waardeer wat ze voor de Nederlandstalige muziek gedaan hebben. Het is daarom dat ik langer heb stilgestaan bij de boodschap die hun nummer uitdraagt. Wat wil Drank & Drugs ons vertellen?

Het lijkt misschien niet op zijn plaats om een analytische houding aan te nemen tegenover een track die niet de pretentie heeft een poëtisch hoogtepunt te zijn. Ieder kunstwerk verdient echter een kritisch publiek. Ook popmuziek werkt volgens regels en structuren, aannames en bepaalde idealen.

Anti-ideologie

Ik denk dat Drank & Drugs werkt volgens een verhulde anti-ideologie van neerslachtigheid. Anti-ideologie, omdat er geen positieve idealen in de tekst te vinden zijn en neerslachtig, omdat het plezier enkel als vlucht nagestreefd wordt. Een aspect van deze anti-ideologie is de in de tekst aanwezige wil tot vernedering.

De eerste zin geeft deze wil al prijs: 'Als je bitch wil chillen, is 't geen probleem. Ik ga erheen.' De vernedering is hier tweeledig. Enerzijds wordt een meisje gereduceerd tot bitch. Ze wordt gezien als teef, als onderdanig aan de man: in deze reductie is het meisje niet langer een doel op zichzelf, maar iets dat overheerst moet worden (als een hond). Van persoon wordt ze gedegradeerd tot middel.

Anderzijds is er de vernedering van de onzichtbare 'je' die boven deze tekst zweeft, doordat al zijn naasten door de artiesten als middel gebruikt lijken te willen worden. 'Je ma zegt ze houdt van gek, houdt van seks, nu wil ik er huren.' Ook hier zien we de tweeledige vernedering: vrouwen als potentiële prostituees en een ondermijnen van de relaties van de verhulde 'je'.

Sluimerende consequenties

Waarom is deze seksuele vernedering een teken van een anti-ideologie van neerslachtigheid? Ten eerste is het een anti-ideologie omdat vernedering reactief is, niet positief. Vernedering neemt de vernieling van een ander tot doel. Wie vernedert, ziet zichzelf weerspiegeld in het lijden van de ander, ontkomt tegelijkertijd aan de noodzaak zelf ergens in te geloven. Ten tweede is het neerslachtig omdat het een principe van pijn adopteert en geen geluk of plezier nastreeft. De vernederende seks niet plaatst onder het mom van plezier maken, maar van pijn veroorzaken (bij de onzichtbare 'je'). De seks staat in het teken van vernieling.

Ik denk dat Ronnie Flex en Lil' Kleine zich niet bewust waren van deze sluimerende consequenties van hun tekst. Veel van de elementen uit de tekst zijn namelijk terugkerende en vertrouwde thema's in hiphop en popmuziek in het algemeen.

Alhoewel ik de vrouwonvriendelijke ondertoon problematisch vind, is het daarom niet zo dat ik de rappers verwijt dat zij deze tekst schreven. In kunst is alles geoorloofd. Dit legt echter wel een verantwoordelijkheid bij het publiek kritisch te blijven; ik hoop dat deze analyse als voorbeeld daartoe stimuleert.

Drank & Drugs reflecteert een sentiment van machteloosheid: een ontbreken van heldere idealen en een geluksleer waarin het plezier overschreeuwd wordt door de wil tot verdoving. Het leert ons iets over neerslachtigheid en waargenomen uitzichtloosheid. De wereld van Drank & Drugs kent geen plezier for its own sake. Ze kent geen vertrouwen. Ze kent geen liefde. Personen verdwijnen in de reductie tot middelen.

Zoals Lil' Kleine het zelf zegt: 'Ze zullen er niet zijn als het slecht met me gaat.'

Boris van Meurs.
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden