Column Arthur van Amerongen

Door schade en schande wijs geworden kwam ik tot de gelukkige conclusie dat het leven volslagen zinloos is

Op Literatuurmuseum.nl las ik over Hendrik Marsman en diens zoektocht naar de zin van het bestaan. Die queeste is kennelijk geen garantie voor een lang leven, want de dichter werd maar veertig jaar.

Marsmans jeugd leest als een roman: zware longontstekingen, depressies en epilepsie. Hij miste de kwaliteiten om de Zeister Boek- en Kunsthandel van zijn vader over te nemen en werd uit wraak boekhouder.

Dat deed mij denken aan een grafschrift dat ik ooit zag op de Utrechtse Heuvelrug. Onder de naam van de hemelende stond: registeraccountant. 

Toch leek mij dit geen postume wraakoefening van zijn vrouw, anders had ze wel ‘boekhouder’ in de steen laten beitelen.

Marsmans Herinnering aan Holland werd uitgeroepen tot het Nederlandstalige gedicht van de eeuw.

Het citeren staat gelijk aan het draaien van Mieke Telkamps Waarheen, waarvoor op je begrafenis maar ik doe het toch want vandaag de dag weet men zelfs niet meer wie de schrijver A. Moonen was, laat staan Hendrik Marsman. 

Beeld Gabriël Kousbroek

De beginregels ‘Denkend aan Holland/ zie ik breede rivieren/ traag door oneindig/ laagland gaan (..)’ behoren volgens Literatuurmuseum.nl tot het collectieve geheugen.

Nou maak ik mij toevallig ernstige zorgen over ons collectieve geheugen, want ik vrees dat Herinnering aan Holland spoedig bij het exclusieve vuilnis wordt gezet, samen met het Wilhelmus.

In zijn speurtocht naar de zin van het leven flirtte Marsman met de katholieke kerk en het fascisme. ‘Een tijdperk van zoeken’, noemde hij die periode later. 

De dichter meende een antwoord te kunnen vinden buiten het strikt individuele door de band met een grotere structuur, maar trouwde een bazige, mannelijke vrouw die hem de godganse dag koeioneerde. 

Het huwelijk bleef kinderloos, dus uiteindelijk zat niet alles Marsman tegen.

 Wat klinkt dat ouderwets: een queeste naar de zin van het bestaan. 

Ik zocht ook naar antwoorden maar drank en drugs boden uiteindelijk meer soelaas dan de I Tsjing, het Tibetaans Dodenboek, sterrenwichelarij, Bach-therapie, auradiagnose, handleeskunde, de kabbala, de islam, rebirthing en ayurvedische darmspoelingen.

Noem het een jeugdzonde. 

Door schade en schande wijs geworden kwam ik tot de gelukkige conclusie dat het leven volslagen zinloos is. 

Nu pluk ik de dag en dat lukt heel aardig, met een roedel honden in de paradijselijke Algarve.

Geef mij daarom maar de dichter J.C. Bloem in plaats van Marsman met zijn zucht naar zingeving:

Niet te verzoenen is het leven.

Ten einde is dit wellicht nog ’t meest:

Te kunnen zeggen: het is even

Tussen twee stilten luid geweest.  

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden