column de wetenschapper

Door lokaal beheer kunnen we de koralen misschien wel afwenden van de Highway to hell

Highway to hell! knalt uit de muziekinstallatie, de wind suist, ons schip deint op de hoge golven. Een typische dag tijdens de onderzoeksexpeditie op de Saba Bank, het grootste natuurpark van Nederland. In volle duikuitrusting en op lange zwemvinnen waggelen we op de maat van de golven en de muziek richting de rand van het schip. Een voor een springen we de golven in.

De zeebodem lijkt op een kleurrijke wereld uit Dr. Seuss-boeken met even fantastische wezens. Er is relatief veel hard koraal, maar uit de contouren van de kalkskeletten zie ik de vergane glorie van wat ooit een magistraal koraalrif moet zijn geweest. Waar het koraal voor 2.000 meer dan de helft van de bodem bedekte, is het nu zo’n 10-15 procent, blijkt uit het werk van mijn collega Erik Meesters. Soms vrees ik dat we in plaats van mariene biologen mariene historici zijn geworden die de teloorgang van de riffen archiveren.

Samen met mijn student kom ik na de duik omhoog. Bij het wateroppervlak, ademautomaat uit de mond, straalt hij: ‘Wat een ongerept rif!’ Ik weet niet hoe ik moet antwoorden. Vertel ik hem als een soort eco-elitaire begeleider dat het veel slechter is dan vroeger? Of ga ik mee in zijn enthousiasme voor het overgebleven, goede rif dat hoop kan geven voor de toekomst?

Hoe te vertellen over een verdwijnend ecosysteem? Er zijn twee kampen bij koraalonderzoekers. Zij die argumenteren dat de riffen naar de verdoemenis gaan, dat de neerwaartse spiraal alleen gestopt kan worden door klimaatverandering globaal aan te pakken. In hun optiek is lokaal natuurbehoud hetzelfde als het ‘herschikken van de stoelen op de Titanic voor een beter uitzicht’. Het andere kamp erkent dat er mondiale problemen zijn, maar dat de oplossing juist ook ligt bij lokaal beheer en restauratie. Ik neig naar het tweede verhaal.

Koraalriffen hebben namelijk stress van mondiale processen als klimaatverandering, als ook van lokale problemen die het rif verzwakken, zoals overbevissing, vervuiling en erosie. Als we de lokale stress kunnen verwijderen of verminderen, dan kunnen de riffen mogelijk veerkrachtig genoeg worden om de effecten van klimaatverandering op te vangen. Vergelijk het met het afweersysteem van een mens. Je wordt na ziekte meestal sneller beter als je basisgezondheid goed is. Bovendien, mensen zien lokaal hun invloed. Zoiets groots als klimaatverandering kan verlammend werken.

En er is reden tot hoop. De koraalriffen van Caribisch Nederland behoren tot de beste van het Caribisch gebied. Toch moeten we ons niet rijk rekenen. Vorige maand verscheen een alarmerend rapport in opdracht van het ministerie LNV over de staat van de natuur in Caribisch Nederland. De staat van de riffen is zeer ongunstig. De eerste stappen voor actie zijn simpel: met dezelfde overgave als in het Europese deel van Nederland werken aan onder andere natuurbescherming, afvalwaterzuivering en monitoring. Door lokaal beheer kunnen we de koralen misschien wel afwenden van de Highway to hell.

Lisa Becking is universitair docent mariene ecologie bij Wageningen University and Research

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.