ColumnBert Wagendorp

Door het n-woord zit Ron Jans gewoon weer in f-woord Zwolle

null Beeld

Voetbaltrainer Ron Jans heeft ontslag genomen bij zijn Amerikaanse club FC Cincinnati. Had hij dat niet gedaan, dan was hij hoogstwaarschijnlijk donderdag door de club op straat gezet. Jans had volgens eigen zeggen in de kleedkamer, zonder erbij na te denken, meegezongen met een rap-nummer en daarbij het n-woord gebruikt. Wat het n-woord precies is mag in de VS niet hardop worden gezegd. Het staat voor ‘ni**er’ of – nog erger – ‘ni**a’. Voor ‘nigger’ of ‘nigga’ dus. Was dit een Amerikaanse krant, dan werd ik direct verbannen naar het journalistieke Siberië, want die woorden zijn taboe.

De afgelopen dagen las je links en rechts dat Jans geen racist is, dat hij het hart op de goede plaats heeft en dat hij van alle kanten deugt. Dat is allemaal waar. Jans is, voor zover ik hem ken, een topkerel. Maar dat is het punt niet. Bij Cincinnati vond iedereen hem ook een geweldige vent.

Behalve dan dat hij het n-woord gebruikte. Dat word je in de VS niet zozeer kwalijk genomen, als wel dat het je in één klap kan vernietigen. Hoewel Amerika zo ongeveer ’s wereld meest liberale wetgeving heeft op het gebied van de vrijheid van meningsuiting (het First Amendment in de Grondwet), is er één woord dat daar niet onder valt, namelijk het n-woord.

Wat ze in het preutse Amerika (tevens ’s werelds grootste producent van porno) liever ook vermijden: het a-woord en ook het b-, c-, d-, f-, g-, h-, i-, j-, k-, l-, m-, o-, p-, q-, r-, s-­, t-, v- en w-woord. Oplossingen naar de Volkskrant.

Vorig jaar werd Marlon Anderson, veiligheidsbeambte op een school in Madison, Wisconsin, ontslagen. Hij had tegen een student die hem uitschold voor ‘big ass nigga’ gezegd dat hij zo niet wenste te worden aangesproken: ‘I’m not your nigger. Do not call me a nigga’. (Deze quote werd door Amerikaanse kranten zo naar buiten gebracht: ‘I’m not your n-word. Do not call me a ni**a.’) Maar het viel niet te ontkennen: Anderson had het n-woord gebruikt.

Laurie Sheck ging vorig jaar ook het schip in met het n-woord. De hoogleraar aan New School in New York gaf college over de schrijver James Baldwin. Een documentaire over Baldwin uit 2016 heeft de titel I Am Not Your Negro. Die verwees naar een uitspraak van Baldwin uit 1963: ‘I am not your nigger.’ Wat de studenten vonden van de aanpassing, luidde de vraag, waarbij Sheck zich gedwongen zag het woord ‘nigger’ te gebruiken. Grote verontwaardiging, Sheck op een haar na ontslagen.

Princeton-hoogleraar Rosen gaf in 2019 college over het thema ‘Cultural Freedom: Hate Speech, Blasphemy and Pornography’. Om de zaken helder te krijgen, stelde hij zijn studenten de vraag: ‘Wat is erger, een witte man die een zwarte man slaat, of een witte man die een zwarte man een nigger noemt?’ Rosen moest het college voortijdig afbreken – waarmee hij nog goed wegkwam.

Het n-word is in de VS drager van een beladen historie en bijbehorend schuldgevoel geworden. Om dat te bezweren is het n-woord in de ban gedaan. Geweld tegen zwarten is in de VS bijna acceptabeler dan gebruik van het n-woord. Er wordt in het land voorzichtig op gewezen dat er een verschil is tussen een woord zeggen en het noemen, maar voorlopig leiden beide nog tot excommunicatie.

We nemen in dit kleine k-woord-land graag Amerikaanse kwesties over. Laten we dat hiermee niet doen. We hebben genoeg krankzinnigheid en hysterie van onszelf.

Ron Jans had zich wel wat beter mogen voorbereiden op zijn buitenlandse avontuur. Vanwege die Amerikaanse g-word hypocrisie zit hij nu gewoon weer in f-word Zwolle.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden