CommentaarPieter Klok

Door de stijgende woningprijzen groeit Nederland in twee kasten uiteen

Huis te koop en verkocht in Rotterdam West DelfshavenBeeld Hollandse Hoogte / Hans van Rhoon

Een gezonde overheid probeert de excessen van de vrije markt te beteugelen, de Nederlandse overheid lijkt die excessen liefst uit te vergroten.

Het coronavirus heeft grote delen van de economie platgelegd, maar krijgt op de Nederlandse huizenprijzen vooralsnog geen grip. De stijging over het afgelopen jaar was het hoogst in twintig jaar. 

Echt verrassend is dit ook weer niet, want de Nederlandse overheid heeft in eendrachtige samenwerking met de Europese Centrale Bank (ECB) een explosief mengsel gecreëerd. De overheid heeft lijdzaam toegezien hoe de nieuwbouw de afgelopen jaren instortte waardoor er een woningtekort ontstond.

De ECB heeft de rente sinds 2012 zo fors verlaagd, dat de hypotheekrente nog maar een fractie is van wat die ooit was. Wie nu een huis van 8 ton koopt, betaalt evenveel rente als wie acht jaar geleden een huis van 2 ton aanschafte. De Nederlandse overheid gooide nog wat extra olie op het vuur door de overdrachtsbelasting, die tijdens de kredietcrisis tijdelijk werd verlaagd, permanent op 2 procent te zetten en ouders de mogelijkheid te geven een ton belastingvrij aan hun kinderen te schenken.

Een gezonde overheid probeert de excessen van de vrije markt te beteugelen, de Nederlandse overheid lijkt die excessen liefst uit te vergroten. Voor een groot deel van Nederland - het deel dat reeds een huis bezit - betekent elke stijging natuurlijk goed nieuws. Ook in de bouwsector gaat elke keer gejuich op: elke stijging betekent meer werk en hogere prijzen.

Voor Nederlanders die nog geen huis hebben en ook geen ouders hebben met een huis, is het rampzalig. Met elke stijging groeit de kloof tussen de bezitters en bezitslozen. Nederland valt steeds meer in twee kasten uiteen.

DNB-president Klaas Knot, die als bestuurslid van de ECB medeverantwoordelijk is, wijst elke keer op de grote risico’s die worden genomen. De aftrek van de hypotheekrente moet worden beperkt, bepleit hij. Hij lijkt te vergeten dat die aftrek automatisch al wordt beperkt doordat de rente zo snel daalt. Nog even en de rente staat op 0,6 procent en dan is de jaarlijkse rente gelijk aan het eigen woningforfait waardoor de aftrek 0 is.

Knot gedraagt zich als Mark Rutte die in de coronacrisis uitentreuren op de eigen verantwoordelijkheid blijft wijzen. De gemiddelde huizenkopers hebben helemaal geen keus. Ze hebben nu eenmaal een dak boven hun hoofd nodig en kunnen dus niet beslissen om maar even geen huis te kopen omdat de prijzen zo onverantwoord hoog zijn. Knot is met de Nederlandse overheid de enige die daar wel iets aan kan doen.

Veel van de genomen maatregelen werken averechts. De verlaging van de overdrachtsbelasting van 2 naar 0 procent voor starters, waar het kabinet onlangs toe heeft besloten, lijkt sympathiek, maar zal er in de praktijk toe leiden dat de prijzen op termijn met 2 procent stijgen. Starters zijn hier slechts kort mee geholpen. Voor de versoepeling van de hypotheekeisen waardoor tweeverdieners meer kunnen besteden, geldt hetzelfde.

De overheid moet maatregelen treffen die de huizenprijzen minder snel doen stijgen. In de eerste plaats door volkshuisvesting en ruimtelijke ordening weer in eigen hand te nemen en veel huizen te laten bouwen. In de tweede plaats door starters meer lucht te geven zonder dat de huizenprijs verder wordt opgejaagd. Dat kan bijvoorbeeld door de overdrachtsbelasting of andere belastingen voor beleggers fors te verhogen en beleggers uit te sluiten bij de verkoop van woningen door een zelfwoonplicht in te voeren. 

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden