Column

'Door antisemitisme vertoont de multiculturele solidariteit barsten'

Harriet Duurvoort vindt het verbijsterend en beschamend dat Europeanen,  Nederlanders en minderheden van welke pluimage dan ook zich schuldig durven te maken aan antisemitisme. 'Antiracisme moet altijd onlosmakelijk verbonden zijn met de strijd tegen antisemitisme en fascisme.'

Bezoekers van een omstreden voorstelling van cabaretier Dieudonné maken een 'quenelle', een moderne Hitlergroet.Beeld anp

We stonden in de kassarij bij de Gamma. Mijn Turkse buurjongen helpt mij van tijd tot tijd met klusjes in mijn huis, heel fijn. Zelf runt hij een bedrijfje in tegels. Toen ik vroeg hoe de zaken gingen, of ze geen last hadden van de recessie, kwam hij met een peinzend betoog dat de crisis de schuld was van de Joden, die heel China opkochten. Daar leed iedereen onder, hun bedrijf maar de Gamma ook.

Het was niet de eerste keer dat ik een bizarre complottheorie van hem hoorde. Wel dat ik er iets over durfde te zeggen. Dat ik misselijk werd van dit soort antisemitische onzin en dat ik vond dat hij, juist als Turkse Nederlander, zich dit niet kon permitteren. Het was even ijzig stil. Maar onze band is zo goed dat het tot een gesprek kwam.

Antiracisme moet altijd onlosmakelijk verbonden zijn met de strijd tegen antisemitisme en fascisme. Het heeft niets met eventuele kritiek op Israël te maken, maar alles met een diep humanisme. Ik vind het verbijsterend en beschamend hoe je als Europeaan, als Nederlander, en júíst als minderheid van welke pluimage dan ook, je schuldig durft te maken aan antisemitisme. De recente geschiedenis bewijst immers hoe gloeiend mis het hier, waar jij leeft, kan gaan met gewantrouwde minderheden.

Trotse vlaggen en banieren
Intussen duiken ze uit alle spelonken van de uitgedijde EU op: beelden van hoekige runentekens op trotse vlaggen en banieren, naast gebalde vuisten van woedende, miskende volken, zich troostend met de romantiek van hun bewierookte raszuiverheid. Frans Timmermans sloeg laatst de spijker op zijn kop. Europa is een lappendeken van eeuwenoud wantrouwen van zondebokken. Dat zo kort geleden, nog in de puberteit van mijn moeder, tot de snelste en meest megalomane moordpartij uit de geschiedenis leidde. Die haar Joodse klasgenootje Leida fataal werd. Ze had anders net als mijn moeder kunnen leven, reizen, kinderen en kleinkinderen kunnen krijgen, en op haar 85ste nog vitaal midden in het leven kunnen staan. Als ze niet op haar 15de samen met moeder en 11-jarige zusje zou zijn vergast, puur en alleen om hun afkomst. Hun verbijsterende lot, volstrekt normaal in die tijd, is tegenwoordig gewoon te googlen.

Maar de multiculturele solidariteit vertoont barsten, met name door dat hardnekkige antisemitisme. Ik trek mij het verwijt aan dat het oorverdovend stil was na de recente moordaanslag door een jihadist in het Joods Museum in Brussel.

Binnenkort vertrek ik weer voor een weekje Parijs. Zoals mijn vriendin altijd zegt: je woont in Rotterdam eigenlijk gewoon in een wat verdere banlieue. Dit keer ga ik met gemengde gevoelens naar mijn geliefde Frankrijk. De stand in 2014: het Front National is de grootste partij bij de Europese verkiezingen. En 75 procent van de Franse Joden wil het land verlaten.

Cabaretier Dieudonné
Mijn vrienden zijn hippe, kosmopolitische Parijzenaren van veelal Afrikaanse en Caribische afkomst; creatieven, filmmakers, ontwerpers, muzikanten. Begin jaren '00 organiseerden ze le Paris du mardi, een dinsdagavondborrel waar ik ook wel heenging als ik in Parijs was. Netwerken, eten, dansen. En ja, Parijs is klein, ook de Bretons- Kameroenese cabaretier Dieudonné komt uit die scene. Een kennis van vrienden. Die zich ontpopte tot het valse gezicht van het hedendaagse Franse antisemitisme, uitvinder van de quenelle, de moderne hitlergroet. Zo goed bevriend met de oude Le Pen, dat die peetvader van zijn kind is. Die overigens laatst vond, daar sta je dan als Kameroenees, dat het ebolavirus in drie maanden tijd de immigratie (uit West-Afrika) kon oplossen.

De gezaghebbende Amerikaanse denktank PEW bracht aan de vooravond van de Europese verkiezingen de Europese houding ten opzichte van verschillende minderheden in kaart; Joden, Roma, moslims. Daaruit blijkt: hoewel Joden- en moslimhaat virulent zijn in Europa, zijn het de Roma die nog altijd het meest van Europeanen te vrezen hebben. Roma, van wie 70 procent werd uitgeroeid tijdens de Holocaust. In Italië bijvoorbeeld heeft 85 procent van de bevolking zeer negatieve gedachten bij Roma. Spanje, dat zijn hele culturele erfgoed - flamenco - aan de gitanos dankt, is het positiefst: 'slechts' 56 procent zeer negatief.

Dan kan je wel weer een Godwin doen, zoals een begrijpelijk bezorgde Tofik Dibi laatst, maar het is de vraag wie eigenlijk het ergst moet vrezen om slachtoffer te worden van Europese pogroms of veel erger. En wie meedoet.

Europees multiculturalisme en antiracisme moeten staan voor onderlinge solidariteit vanuit een diep gevoel van verbondenheid, historisch besef en liefde voor de mens.

Harriet Duurvoort is publicist en columnist van de Volkskrant.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden