De week van de hoofdredacteurPieter Klok

Domme vragen bestaan niet, maar ‘half Nederland’ was wel verontwaardigd. Hoe rijmt dat met elkaar?

Zelden kreeg een journalist zoveel kritiek over zich heen als de NOS-verslaggever die na de persconferentie van premier Mark Rutte de eerste vraag mocht stellen. ‘Al weken zegt u dat Nederland zich voorbeeldig gedraagt en wat krijgen mensen ervoor terug? Nog eens drie weken verlenging. Hoe rijmt u dat met elkaar?’

De vraag werd al snel bestempeld als ‘de stompzinnigste vraag’ ooit. Het deed denken aan de hoon waarmee sportverslaggever Bert Maalderink elke keer werd overladen als hij niet meeging in de hosanna stemming over Nederlandse sporters en kritische vragen bleef stellen. Net als Maalderink toen deed de NOS-verslaggever nu gewoon zijn werk. Journalisten mogen prikkelen en uitdagen. Het is vooral hun taak om interessante antwoorden te ontlokken aan hun gesprekspartner. Daarbij mogen ze zuigen, onredelijk zijn en provoceren als zij dat nodig achten. Domme vragen bestaan niet, zeggen we hier vaak tegen elkaar. 

Waarom was, zoals wij met enige overdrijving schreven, ‘half Nederland’ dan zo verontwaardigd? Waarschijnlijk omdat veel kijkers het gevoel hadden dat de journalist niet namens hen sprak. Zij maken zich vooral zorgen over de verdere uitbreiding van het virus, niet over de verlenging van de lockdown. Maar moet een journalist namens de bevolking spreken? Kan dat überhaupt nu Nederland steeds meer uiteenvalt in twee kampen?

In principe niet, een journalist is geen politicus. Als zijn of haar woorden wel zo worden beoordeeld, zal dat ten koste gaan van de journalistieke vrijheid. Iets dergelijks zagen we ook al toen Thierry Baudet een kort geding aanspande omdat hij vond dat een journalist van Buitenhof in een vraag zijn standpunt onjuist had samengevat. 

Niettemin dwingt de coronacrisis ons wel om dieper over het effect van ons werk na te denken. Normaliter maakt de regering het beleid in haar eentje – en kan ze dus in principe niet stevig genoeg worden bevraagd –, in dit geval wordt het beleid gemaakt door de hele bevolking. Als de media al te kritisch zijn over de lockdownmaatregelen, zou dat ertoe kunnen leiden dat de Nederlandse bevolking zich ook niet meer geroepen voelt zich eraan te houden, met mogelijk desastreuze gevolgen voor de volksgezondheid. Kritiek mag dus nooit gemakzuchtig zijn en moet meer dan ooit worden omringd met wederhoor en relevante feiten. 

Het ontroerendste bericht van deze week kwam uit Kampala. Het verhaal over de jongen die door de lockdown in Oeganda hiv-remmers moest rondbrengen op een oude fiets, maakte zoveel los bij u dat de donaties binnenstroomden en correspondent Mark Schenkel een nieuwe fiets voor hem kon aanschaffen.

Joseph Kakande met zijn nieuwe fiets gedoneerd door Volkskrant-lezersBeeld Mark Schenkel
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden