Column Joost Zaat

Dokteren voor kwetsbare ouderen in het weekend is een beetje als worstelen met je handen op je rug

‘Mag ik dan niet even jammeren’, zegt de oude dame tegen haar broze echtgenoot. Ze is een beetje in de war en moet almaar plassen. Ze is de vierde oude patiënt met plasklachten die ik deze avond zie. De triagist kwam er niet uit. Misschien heeft ze een delier en moet ze worden opgenomen. Ze is dan niet de enige, want oude mensen met verwaarloosde blaasontstekingen verstoppen de spoedeisende hulp, zo staat er regelmatig in de krant.

Overdag is een plasprobleem makkelijk oplosbaar. Onze assistentes kennen onze oude dames en kunnen vaak inschatten wat er aan de hand is. De buurvrouw brengt een plas, wij kijken die na. Klaar. Zo’n simpel plasprobleem is buiten kantooruren opeens veel ingewikkelder. Het begint bij een kwetsbare oudere die wil bellen. ‘Waar is de telefoon, welk nummer moet ik bellen?’ Na minutenlang wachten krijgt ze een onbekende assistente aan de telefoon, die vervolgens een waslijst vragen afvuurt. De plas moet kilometers verderop worden ingeleverd en de dokter, die de triagisten superviseert, weet niet of deze oudere snel in de war raakt of niet. Veiligheid voor alles, is het devies. De ‘visitedokter’ rukt uit.

Dokteren voor kwetsbare ouderen in het weekend is een beetje als worstelen met je handen op je rug. Huisartsen zien kennis over hun patiënt als hun belangrijkste middel om goede zorg te leveren. Ze gaan er prat op dat ze dat beter kunnen dan specialisten, die nooit iets zouden weten over hun patiënten. 

Maar als ik ‘s avonds bij deze oude dame sta, weet ik ook niks van de manier waarop ze in het leven staat en of ze warriger is dan anders. Het voornaamste hulpmiddel om een goede inschatting te maken zit in het hoofd van haar eigen dokter, niet in dat van mij. Ik moet in een kwartiertje niet alleen medisch de goede inschatting maken –blaasontsteking of iets anders – maar ook inschatten of het thuis nog gaat. Is de onveiligheid thuis acceptabel? Weegt die op tegen een bezoek aan het ziekenhuis, waar het veiliger is, maar de kans groot is dat het delier verergert? Zo’n SEH is nu eenmaal een stressvolle en bedreigende omgeving voor een kwetsbare oudere. 

Het valt mee, gesprekje, grapje en recept voor haar blaasontsteking. Op naar de vijfde patiënt met een plasprobleem, een mijnheer die niet kan plassen. In het ziekenhuis was een paar weken het plaatsen van een katheter geleden pas na veel moeite gelukt. Vier hoog in een klein kamertje vond ik dat niet erg bemoedigende achtergrondkennis, maar het inbrengen gaat gelukkig vlot.

Dokteren voor kwetsbare ouderen in het weekend is behalve worstelen ook dokteren met je handen op je rug. Er hoeft niet altijd veel. Ik ben van de aanvaardbare onveiligheid en neem daarmee vast af en toe risico’s die jonge dokters liever mijden. Misschien word ik te oud voor het veiligheidsdenken van grote organisaties, maar ik ga graag op visite bij oude dames en heren.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden