180 graden Kees van Amstel

Docent Kees van Amstel veranderde van mening: als je in de klas de teugels laat vieren bereik je meer

Deze week in 180 graden: Mbo-docent (en comedian) Kees van Amstel (53) veranderde van mening over de aanpak van leerlingen.

Comedian en leraar Kees van Amstel Beeld Ivo van der Bent

Oude opvatting

‘Alle leerlingen moeten dezelfde behandeling krijgen. Gelijke regels voor iedereen op het gebied van orde, van toespreken en van procedures. Dan ben je rechtvaardig als docent. Ik was voor discipline met strakke regels. Twee keer geen huiswerk gemaakt? De derde keer stuurde ik je weg. Geen boek bij je? Na drie keer kon je vertrekken. Ik was erg voor de heldere autoritaire aanpak. Op de lerarenopleiding werd ons ook ingepeperd: consequent zijn is het allerbelangrijkste.’

Het kantelpunt

‘Iemand in de klas had een poster gescheurd. Ik had niet precies gezien wie het had gedaan maar het zat me dwars, want het was een dure poster en je krijgt niet zoveel geld om je lokaal leuk te maken. Ik had die middag vrij en ik zei tegen het groepje jongens dat ik verdacht: ‘blijf maar na, net zolang tot ik weet wie het heeft gedaan’. Nou, dat heb ik geweten. Witte leerlingen zeggen al na drie minuten tegen de dader: ‘Zeg het nou maar, want ik moet zo naar paardrijles.’ Maar Marokkaans-Nederlandse jongens verraden elkaar nooit, leerde ik die dag. Ik zag de conciërge weggaan, de verwarming sloeg uit. Het werd helemaal koud in het lokaal maar de jongens gaven ook na uren wachten geen duimbreed toe. Aan het eind van de middag zei een jongen: ‘Meneer, zullen we pizza’s bestellen? Mijn broer kan hier over 20 minuten zijn.’ Toen wist ik: deze strijd ga ik verliezen op deze manier. Ik moet gaan variëren. Toen heb ik gezegd: ‘Jullie moeten dit gaan oplossen met me, ik laat het van jullie afhangen.’ Uiteindelijk hebben ze met elkaar een nieuwe poster verzorgd.

Nieuwe opvatting

‘Je moet de teugels laten vieren. De eenheidsworst-aanpak voor de klas werkt niet meer. Haast iedere leerling moet je individueel behandelen. Ik ben niet meer van buigen of barsten. Ik varieer per klas met regels, en soms maak ik uitzonderingen op regels als dat nodig is. Als je meeviert, bereik je meer.

‘Het heeft te maken met cultuur, psychologie en de veranderende maatschappij. Als je een Nederlands-Marokkaanse jongen goed de les leest voor de klas, is hij in zijn eer aangetast en zal hij nooit toegeven. Om van een witte leerling iets gedaan te krijgen, is het juist de beste manier om hem of haar voor de hele klas toe te spreken. Nog een ander verschil: islamitische leerlingen krijgen thuis te horen als ze bestraffend worden toegesproken dat ze naar de grond moeten kijken. Maar het eerste dat een docent zegt als hij boos is: ‘kijk me aan als ik tegen je praat’. Daar gaat het dus al mis. En je leert er niets over op de lerarenopleiding. Natuurlijk kun je zeggen: we zijn in Nederland en iedereen past zich maar aan. Maar als leraar krijg je dan niets meer gedaan.

‘Je moet meer praten en weten van leerlingen. Vroeger kon je makkelijk zeggen als een leerling zijn boek niet bij zich had: ‘Ga weg’. Nu heb ik bijvoorbeeld twee meisjes in de klas waarvan de ouders in een vechtscheiding liggen. Als ze een boek zijn vergeten, laat vader ze niet binnen. Die kan ik dus niet de klas uitsturen.

‘Op mijn mbo was 25 jaar geleden minder aan de hand. Bij rapportvergaderingen waren gemiddeld drie aparte gevallen waarbij thuis iets speelde. Nu is er bij 24 van de 27 leerlingen iets aan de hand.

‘De maatschappij verhardt. We hebben leerlingen die bij ons voor het eerst het woord ‘nee’ horen. Niet allemaal, maar het komt vaker voor dan vroeger dat als een kind niet de gewenste stageplek krijgt, pa binnen een uur op school zit om verhaal te halen. Of dat een vader met een rode kop bij de deur van een docent op de stoep staat omdat zijn dochter eruit is gestuurd. Niemand pikt meer wat.

‘Overigens is mijn school geen probleemschool. Vroeger waren de zwarte leerlingen oververtegenwoordigd bij problemen thuis, tegenwoordig zitten er net zoveel leerlingen uit Wassenaar bij onze schoolhulpverlener.’

Het effect

‘Om willekeur te voorkomen moet ik gestructureerder werken. In een schriftje houd ik bij welke leerling ik aandacht heb gegeven.

‘Het vak is zwaarder geworden. Op school zie je de maatschappij als eerste. Ik maak me wel zorgen hoe die erover vijftien jaar gaat uitzien.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden