ColumnJasper van Kuijk

Diverse ontwerpteams zien minder over het hoofd

Denkfouten in het hedendaags ontwerp gefileerd door innovatie-expert (en cabaretier) Jasper van Kuijk. Deze week: ontwerpteams samenstellen.

Heren, stel je moet maandverband ontwerpen, enig idee waar je zou moeten beginnen? En andersom, dames, weten jullie wat mannen belangrijk vinden aan een scheerapparaat? Waarschijnlijk ook niet. En dan wordt het lastig ontwerpen.

Het gebrek aan gebruiksgemak bij software en consumentenproducten werd eind jaren negentig onder andere toegeschreven aan het feit dat veel ontwikkelteams voornamelijk bestonden uit techneuten, die ontwikkelden wat ze zelf graag zouden gebruiken. ‘Guys in labs designing for guys in labs.’ De oplossing was om naast de meer technische rollen ook ontwerpers en gebruiksspecialisten aan het team toe te voegen. Daarmee werd het vermogen om je in te leven in eindgebruikers meer in het team gebracht, het perspectief werd breder.

Wat ik als groot voordeel zie van diverse ontwerpteams is dat je meer achtergronden, perspectieven en levenservaring aan boord hebt. En dan gaat het niet alleen over productontwikkelingsrollen, maar ook over bijvoorbeeld gender, afkomst of woonplaats. Want de allergrootste gebruiksproblemen komen niet zozeer voort uit de beperkingen van het gebruiksonderzoek dat je wél doet, of uit een net wat onhandig ontworpen onderdeel, maar uit de dingen die je totaal over het hoofd hebt gezien. Omdat je niet weet wat je niet weet.

Bestaat je ontwerpteam voor een handendroger alleen uit witte mensen, dan vergeet je nét wat sneller om de sensor ook af te stellen voor andere huidskleuren. En dan eindig je onbedoeld met wat zich het best laat omschrijven als een racistische handendroger, die alleen aan gaat voor witte mensen, omdat-ie donkere handen niet ziet. Helaas is dit geen fictief voorbeeld, dat ding bestaat echt.

In de VS bleek uit onderzoek van het National Institute of Standards and Technology dat een groot deel van 189 veelgebruikte gezichtsherkenningsalgoritmes meer fouten maakt bij het herkennen van niet-witte gezichten. Dat is onhandig als je daardoor je telefoon minder makkelijk kunt ontgrendelen, maar het wordt behoorlijk problematisch als je weet dat dit soort systemen ook gebruikt (kunnen) worden voor het identificeren van verdachten, bij visumaanvragen en voor surveillancetoepassingen.

Een diverser ontwerpteam is zich sneller bewust van de verschillende kanten van een ontwerpprobleem en de diversiteit van gebruik. Als je app-ontwikkelteam iPhones én Androidtelefoons gebruikt, maak je minder snel fouten bij ontwerpen voor die platforms. Als je een collega hebt in een rolstoel, ben je je sneller bewust van het belang van inclusiviteit. Een school waar ook islamitische docenten lesgeven, houdt bij de jaarplanning eerder rekening met het Suikerfeest. En je kunt je afvragen af of de pil misschien nog steeds niet in de basisverzekering zou zitten als de Tweede Kamer wél voor de helft uit vrouwen zou bestaan. 

Maar los van alle argumentatie over betere ontwerpbeslissingen, het zou ook simpelweg zo moeten zijn dat iedereen die deel uitmaakt van een samenleving de kans krijgt om die samenleving mede vorm te geven.

Jasper van Kuijk op Twitter: @jaspervankuijk

Beeld Volkskrant Graphics
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden