Column Heleen Mees

Dit zouden de Chinezen eens met Tim Cook moeten proberen

Terwijl de Amerikaanse president Trump en zijn Chinese counterpart Xi in Buenos Aires een voorlopige wapenstilstand overeenkwamen, werd 11 duizend kilometer verderop in Vancouver Huawei-CFO Meng Wanzhou in de boeien geslagen. Op de financiële markten, die euforisch hadden gereageerd op het nieuws dat een verdere escalatie in de handelsoorlog was afgewend, sloeg de stemming snel om. Hoewel Meng is gearresteerd omdat zij de Amerikaanse sancties tegen Iran zou hebben geschonden tussen 2009 en 2014, werd in Washington al snel gefluisterd dat de Amerikanen Meng willen gebruiken om meer concessies van China te krijgen in het handelsconflict.

Huawei is het paradepaardje van de dynamische techsector in China. Het bedrijf is de afgelopen tien jaar uitgegroeid van een kleine fabrikant van telefooncentraleschakelaars tot een wereldleider in de techindustrie. Bij het grote publiek is Huawei vooral bekend als producent van mobiele telefoons (het is na Samsung de grootste telefoonverkoper ter wereld), maar het bedrijf is ook een belangrijke speler op het gebied van clouddiensten en kunstmatige intelligentie. Bovendien is Huawei ’s werelds grootste leverancier van netwerkapparatuur zoals routers en servers.

Sinds augustus mogen Amerikaanse overheidsinstanties geen apparatuur van Huawei gebruiken op belangrijke plekken in IT-systemen. Volgens de Amerikaanse inlichtingendiensten is het risico te groot dat Huawei een achterdeurtje in het systeem creëert waardoor het ongegeneerd kan spioneren. Ook Australië en Nieuw-Zeeland weren Huawei bij de aanleg van 5G-netwerken om nationale veiligheidsredenen. Hoewel Huawei een privaat bedrijf is, heeft oprichter Ren Zhengfei, Mengs vader, tientallen jaren gewerkt voor de Chinese militaire inlichtingendienst. Bovendien zijn onder de Chinese Spionagewet die anderhalf jaar geleden van kracht is geworden Chinese bedrijven verplicht de binnenlandse inlichtingendiensten te helpen.

Het is voor westerse overheden legitiem maatregelen te nemen tegen e-spionage en proberen te voorkomen dat buitenlandse mogendheden de hele binnenlandse infrastructuur kunnen platleggen. Maar Meng Wan-zhou wordt door de Amerikanen niet vervolgd vanwege e-spionage. In juni dit jaar zei de Amerikaanse minister van Handel, Wilbur Ross, in een tv-interview met CNBC dat zijn departement helemaal geen overtredingen door Huawei op het spoor was gekomen. Het suggereert dat de VS Meng vooral vervolgen omdat men bang is de technologische voorsprong op China te verliezen.

In 2004 toonde Nobelprijswinnaar Paul Samuelson in een artikel in The Journal of Economic Perspectives al aan dat, in tegenstelling tot het populaire economische dogma, het helemaal niet zeker is dat de Amerikaanse economie op lange termijn altijd zal profiteren van alle vormen van internationale handel. Zijn waarschuwing ging veel verder dan die van mainstream-economen die wel willen toegeven dat op korte termijn sommige mensen zullen winnen en anderen verliezen als gevolg van internationale handel, maar dat de winsten van de winnaars altijd groot genoeg zijn om de verliezers te compenseren.

Samuelson wees destijds al op het onbehagen dat veel Amerikanen voelden over hun banen en lonen – een hot issue volgens Samuelson dat niet in een decennium zou verdwijnen. Met behulp van een klassiek twee-landen/ twee-goederenmodel, liet Samuelson zien dat als China erin slaagt de innovatiekloof met de VS te dichten, het inkomen per capita in de VS daalt. Volgens Jagdish Bhagwati, hoogleraar aan Columbia University en vurig pleitbezorger van internationale vrijhandel, grensde Samuelsons conclusie aan het belachelijke. Niet omdat het theoretische model van Samuelson niet klopte, maar omdat het praktisch onmogelijk zou zijn voor China om de innovatiekloof met de VS te dichten.

De zelfoverschatting van het Westen is lachwekkend. Eind jaren negentig maakten Amerikaanse beleidsmakers zich zorgen over de grote werkloosheid die zou ontstaan door China’s toetreding tot de Wereldhandelsorganisatie (WTO) – werkloosheid in China welteverstaan. Inmiddels zijn de Amerikanen zo beducht dat ze de hightech-handelsoorlog gaan verliezen dat ze niet alleen Chinese telecomproviders in de ban hebben gedaan en Chinese durfkapitalisten hebben verboden in Silicon Valley te investeren, maar zelfs de arrestatie en uitlevering van Meng Wanzhou bij Canada hebben bedongen. Dat zouden de Chinezen eens met Tim Cook moeten proberen.

Het is overigens maar de vraag of de VS er zo in slagen China voor te blijven. Het ligt voor de hand dat de Chinezen van de nood een deugd maken en hun technologische kennis juist versneld zullen upgraden.

Heleen Mees is econoom.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden