Dit schrijven buitenlandse kranten over het Turks-Nederlandse conflict

De rel tussen Den Haag staat zowel in het teken van de verkiezingen in Nederland als in Turkije, stellen commentatoren in toonaangevende buitenlandse kranten.

Turkse Nederlanders demonstreren bij het Turkse consulaat in Rotterdam.Beeld Joris van Gennip, Hollandse Hoogte

Deutsche Welle

Zaterdag kwam het goede nieuws uit Nederland, schrijft Kersten Knipp in een commentaar van de Deutsche Welle. Nederland hield het toestel van de Turkse minister van Buitenlandse Zaken tegen en dwong de minister van familiezaken terug te keren naar Istanboel: 'Beide antwoorden van de Nederlandse regering waren juist en terecht.'

'Tot nu toe onthielden politici zich van campagnes in het buitenland uit respect voor de internationale partners. Maar Erdogans team heeft dat niet gedaan. Ze hebben hun agenda aan andere landen opgedrongen met gewelddadig taalgebruik en beledigingen onder de gordel. Dat zoiets de relaties ongekend schaadt nemen de Turkse autoriteiten kennelijk voor lief in naam van hun eigen politieke toekomst.'

Niet alle Duitsers van Turkse herkomst steunen Erdogan, hoewel hij veel aanhangers in Duitsland heeft wonen, stelt Knipp. Maar de 1,4 miljoen Duitse Turken spelen een belangrijke rol in de campagne voor Erdogan. Dat betekent niet dat Turkije een campagne in Duitsland of Nederland moet voeren. 'Mensen die niet kunnen of willen begrijpen dat Duitsland geen podium kan zijn voor Turkse politici hebben een rare relatie met het land waarin ze leven. Op het vriendelijk te zeggen: ze hechten kennelijk toch nog sterk aan hun oude land. Maar dat verklaart nog steeds niet waarom mensen die in Duitsland leven een autocratisch systeem steunen dat geen enkele impact op hun leven hier heeft.'

Der Spiegel

De diplomatieke rel tussen Nederland en Turkije doet wel de vraag rijzen of het soort loyaliteit dat je nu ziet op den duur goed is voor Turkije en Duitsland. Recep Tayyip Erdogan, Mark Rutte en Geert Wilders profiteren alle drie van het toneelstuk van zaterdag, schrijft Der Spiegel in een commentaar.

'De Turkse president, de Nederlandse regeringsleider en de rechtsbuiten uit Venlo staan kort voor verkiezingen die hun politieke carrière bepalen. 'Politieauto's stonden dwars op de weg, Erdogan scheldt Nederlanders uit voor nazi's. Wat een theater! Voor beide regeringsleiders en de extremist met het Mozart-kapsel komt het gevecht goed uit. Want Erdogan speelt de rol van de man die kwade buitenlandse machten het hoofd biedt, Rutte verdedigt het vaderland en Wilders kan de woedende 'buitenlandse meute' op de straat van een Nederlandse stad uitbuiten.'

Der Spiegel wijst erop dat Nederlanders woensdag stemmen: 'Ze kunnen de PVV tot sterkste politieke macht maken en de leider van de PVV tot leider van de oppositie of in het uiterste geval zelfs tot regeringsleider. Of ze zetten een kruisje bij een van de vele partijen in het midden; en maken zo politici machtig die niet het schandaal zoeken maar het compromis. Die tot terughoudendheid oproepen en niet steeds nieuwe beledigingen rondtwitteren. Die voor een vreedzaam samenleven tussen meerderheid en minderheden zijn in plaats van steeds groepen tegenover elkaar op te hitsen.'

Nederland was tientallen jaren een oase van tolerantie en multicultureel samenleven, stelt het blad vast. En het land heeft daar wel bij gevaren, het is rijk geworden. 'Het zou heel dom zijn dat op het spel te zetten. Het beste voorbeeld van waartoe extremisme kan leiden is Geert Wilders zelf. De islamhater wordt al twaalf jaar dag en nacht bewaakt omdat islamisten gedreigd hebben hem te doden. Je kunt medelijden hebben met deze man. Maar je kunt beter niet op hem stemmen.'

El País

ln de Spaanse kwaliteitskrant El Pais constateert Andrés Mourenza dat de Turkse autoriteiten er kennelijk alles aan gelegen is om de spanning zo hoog mogelijk op te voeren 'zoals eerder gebeurde bij incidenten in Duitsland, Oostenrijk en Zwitserland' met het oog op het referendum van 16 april. Turkije speelt met vuur gezien de oproep van Erdogan dat 'onze landgenoten buiten het land weten wat ze te doen staat tegen de vijanden van Turkije'. El País noemt dat een 'gevaarlijke tactiek' waardoor de 'euroturken spitsroeden lopen tussen het land van oorsprong en het land waar ze wonen'.

De krant citeert instemmend een tweet van de Duits-Turkse commentator Emine Arslaner, die schrijft dat 'het spektakel dat we zien om meer stemmen te winnen ertoe zal leiden dat wij daarvoor de prijs zullen moeten betalen.'

Frankfurter Algemeine Zeitung

'Het valt te bezien of de Nederlandse regering, onder druk van rechtspopulisten, zo had gereageerd als er geen verkiezingen voor de deur hadden gestaan: het afwijzen van toestemming om te landen aan het vliegtuig van de Turkse minister van Buitenlandse Zaken, de Turkse minister van Familiezaken tot ongewenst persoon verklaren en naar Duitsland uitwijzen - dat zijn dramatische maatregelen en zeker niet gebruikelijk onder NAVO-bondgenoten', schrijft de FAZ in het commentaar.

'Maar de regering-Rutte heeft getoond dat er grenzen zijn aan wat men bereid is aan dreigingen te accepteren. De regering-Rutte heeft dit conflict met Turkije niet gezocht. Ze kan er ook geen voordeel uit trekken, gezien de honderdduizenden Turken die in Nederland wonen. Bezonnenheid is een deugd, vooral als de zaken opgehitst worden. Maar dat kan niet betekenen dat men zich alles moet laten zeggen.

'De escalatie komt Erdogan ongetwijfeld goed uit bij het uitmelken van nationalistische woede om het referendum te winnen. Hij dreigt en blijft woedend. Erdogan en de zijnen hebben er inmiddels ervaring mee om iedereen die op hun weg staat uit te schelden voor fascist of nazi. Europa wil het nationaal-socialisme doen herleven, liet de Turkse minister van Financiën weten. In alle ernst!

'Blijkbaar is de zuivering van het staatsapparaat niet genoeg; blijkbaar is de Turkse leiding op een dom propagandadieet gezet. Helaas valt niet te verwachten dat meer bezonnen stemmen snel gehoord zullen worden in Turkije. Tot het referendum gehouden wordt, zullen woede en scheldpartijen de belangrijkste instrumenten zijn van de Turkse politiek en daarmee de al gespannen relaties met Europa verder belasten. De vraag blijft: stuurt Erdogan aan op een breuk met veel geloei, om dan permanent in autoritaire kringen te blijven?'

The Economist

'Het referendum om de grondwet zo te wijzigingen dat de president bijna volledige zeggenschap over de regering zal krijgen, leek tot voor kort een puur Turkse aangelegenheid. Dit kwam president Erdogan slecht uit. Voor Erdogan was het makkelijker om de Turken over te halen hem meer macht te geven als hij zijn campagne kon voorstellen als een gevecht tegen buitenlanders die tegen zijn bewind zijn. Daarin is hij nu geslaagd dankzij de weigering van Nederland om landingsrechten toe te kennen aan een vliegtuig met de Turkse minister van Buitenlandse Zaken Cavusoglu aan boord', schrijft The Economist.

'De confrontatie escaleerde later toen de Turkse minister van familiezaken Fatma Kaya, die in Duitsland campagne had gevoerd voor het referendum, Nederland per auto binnenkwam en probeerde het consulaat van haar land in Rotterdam te bezoeken. De politie belette dat en bracht haar onder dwang terug naar de Duitse grens. De Turken beschouwden de hechtenis van een minister als een onaanvaardbare vernedering. Zelfs de voornaamste oppositieleider van Turkije, Kemal Kilicdaroglu van de CHP, verklaarde zich solidair met Erdogan en zei dat de actie van Nederland sancties verdienden.

'Te midden van de diplomatieke ravage was er één persoon die de uitkomst toejuichte: Geert Wilders. In een tweet claimde hij de benodigde politieke druk om minister Cavusoglu te blokkeren: 'Mooi. Zonder de PVV zou dit besluit nooit zijn genomen!' De confrontatie zal zijn vooruitzichten bij de verkiezingen van 15 maart zeker verbeteren.

Haaretz

'Erdogan gaf Mark Rutte een gouden gelegenheid om duidelijk te maken hoe streng hij is ten opzichte van moslims, zonder de rechten van Nederlandse burgers te schenden die niet christelijk zijn', stelt de Israëlische Haaretz. Het is moeilijk vast te stellen of de harde lijn van Rutte hem bij de verkiezingen zal helpen. Maar het is duidelijk dat Rutte veel moediger zou zijn geweest als hij niet voor confrontatie had gekozen en daarmee kritiek van rechts zou hebben uitgelokt.

'Maar dit is wel precies de moed die van een leider wordt verwacht die echt bezorgd is over de democratie in Turkije. Want het lijdt geen twijfel dat de actie van Rutte Edorgan en zijn kamp in de kaart heeft gespeeld.'

Zaman

Joost Lagendijk, ex-columnist voor de Turkse oppositiekrant Zaman: 'Om Wilders voor te zijn en te blijven begon het kabinet aan een prestigestrijd met Turkije waarvan het kon weten dat die, indien consequent vol gehouden, zou uitlopen op de door Erdogan bewust gezochte crisis. Dat de gehele oppositie zich aan de kant van de regering schaarde heeft te maken met de ook daar levende angst dat zonder eensgezindheid alleen Wilders een slaatje zou slaan uit de opgelopen spanningen.

'Toen West-Duitsland in de WK-finale van 1974 tegen Nederland de beslissende goal scoorde, gebruikte commentator Herman Kuiphof de legendarische woorden:'Zijn we er toch ingetuind ...!' Ik ben bang dat die woorden ook goed weergeven welke fout Nederland gemaakt heeft door in te gaan op de Turkse provocaties. Het ziet er stoer uit en het voelt goed - en ja, het voorkomt wellicht dat Wilders profiteert. Maar het is vooral Erdogan die hiervan de vruchten plukt bij zijn pogingen alleenheerser in Turkije te worden.'

Lees meer over het Turks-Nederlandse conflict

Hoe onmachtige diplomatie in nachtelijke rellen eindigde
Krachtige besluiten van Turkse ministers ('We gaan hoe dan ook naar Nederland') werden evenzo krachtig door Nederland gepareerd. In minder dan 24 uur liep de kwestie danig uit de hand. Wat er die dag allemaal gebeurde.

Vier vragen over de diplomatieke rel
Had Nederland al eerder de escalatie kunnen voorkomen? Vier vragen over wie er gelijk heeft in de diplomatieke ruzie met Turkije.

Turks-Nederlandse rel komt Erdogan erg goed uit
Erdogan beschuldigt - niet geheel zonder reden - premier Mark Rutte ervan met het oog op de verkiezingen de zaak op de spits te drijven, maar voor hemzelf spelen electorale overwegingen een veel grotere rol. Lees hier waarom.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden