Column Bert Wagendorp

Dit is het mirakel Trump, meester in de verkoop van knollen voor citroenen

In de vierdelige Netflix-documentaire Trump: An American Dream wordt een scherp beeld geschetst van De Man Die Kim Jong-un Zijn Auto Liet Zien. De docu, die begint als Trump zijn entree maakt in de vastgoedwereld van Manhattan, is samengesteld uit archiefbeelden en interviews met mensen wier levenspad op enig moment dat van The Donald kruiste. Daar zitten critici tussen en grote bewonderaars, An American Dream is geen eenzijdig potje Trump afslachten.

In de derde aflevering gaat het over de voor Trump rampzalige periode in het begin van de jaren negentig, toen zijn imperium leek te bezwijken onder zijn megalomane investeringen, onder meer in het casino Taj Mahal. Aan het woord komt David Cay Johnston, journalist en Pulitzer Prijs-winnaar en auteur van het boek The Making of Donald Trump, die De Man Die Hotels Wil Bouwen Op De Noord-Koreaanse Stranden al 28 jaar nauwgezet volgt. Trump, zegt Johnston op bedaarde toon, is the greatest con-artist in the world – de grootste oplichter ter wereld.

In de betekenis van ‘greatest’ en ‘con-artist’ zit ook iets van bewondering, meer dan in ‘grootste oplichter’. Trump lijkt in die jaren roemloos ten onder te gaan, maar hij weet zich staande te houden, met bluf, intimidatie, een onvoorstelbare dosis zelfvertrouwen en vooral door de manier waarop hij de media bespeelt en daarmee zijn imago in stand weet te houden, zijn meest waardevolle bezit. Als íets het succes van Trump kan verklaren, is het zijn op intuïtie gebaseerde imago-management. Trump, laat de documentaire fijntjes zien, is een geniale illusietovenaar.

Dat bleek toen hij zich naar het presidentschap goochelde, en dat werd deze week nog eens krachtig bevestigd in Singapore. Trump werd wegonderhandeld door de jonge Noord-Koreaanse moordenaar Kim Jong-un – zelf, zo bleek, ook een begenadigd mediabespeler. In The New York Times gebruikte commentator Nicolas Kristof daarvoor twee fraaie termen, hoodwinked en bamboozled. Donald Trump was beetgenomen en misleid.

Slechte kritiek, voor De Man Die Zichzelf Ziet Als De Grootste Dealmaker Op Aarde. Hij schreef er zelfs een boek over, The Art of the Deal. De ghostwriter die daarvoor ‘honderen uren’ met Trump sprak, Tony Schwartz, zit ook in An American Dream. Op de vraag welke waarden Trump aanhangt: ‘Hij is een sociopaat. Hij heeft geen waarden. Er is voor hem geen verschil tussen goed en kwaad.’

De belangrijkste passage in het in hotel Capella door beide matadoren ondertekende onderhandelingsresultaat luidt dat het hier om een ‘historische gebeurtenis van groot belang’ ging. Als er niks is, moet je er toch iets van maken en als je dat per verdrag vastlegt, lijkt het bijna alsof het echt zo is: de con-artist in optima forma.

Maar het bijzondere aan de volkomen lege deal is dat die over het algemeen op een gematigd positieve ontvangst kan rekenen. Dat is het mirakel Trump, meester in de verkoop van knollen voor citroenen. De Man Die Obama’s Irandeal Wegzette Als De Slechtste Deal Ooit had Kim Jong-un toch maar mooi zover gekregen dat hij hem een hand gaf. Dat was in elk geval beter dan een atoomoorlog. Trump zei dat het proces ‘heel snel, heel heel snel’ zou worden voortgezet.

Con-artists zijn er heel goed in mensen iets voor te spiegelen dat niet bestaat, hen te laten geloven in een illusie. Ze manipuleren onze goedgelovigheid en onze hoop. Dat is wat er gebeurde in Singapore: TitaTrump met zijn lege hoge hoed en hoppa! geen konijn. Applaus!