'Dit is een overwinning voor alle regeringen die zich schuldig maken aan onderdrukking'

De VS en Cuba reiken elkaar na ruim 50 jaar de hand. Hoe valt deze toenadering in de Verenigde Staten? De scherpste opinies op een rij.

Studenten in de straten van Havana.Beeld epa

Obama's historische stap richting Cuba
Commentaar van The New York Times
Gepubliceerd op 17 december.

The New York Times noemt Obama's besluit om de banden met Cuba te normaliseren 'een gedurfde stap'. 'Hij had kunnen kiezen voor geleidelijke stappen, maar in plaats daarvan ging hij moedig zo ver als hij kon.'

Ook Cuba's president Raúl Castro wordt geprezen om zijn pragmatisme. 'Cuba blijft een repressieve politiestaat met een falende economie, maar onder Castro's leiding sinds 2008 heeft het land economische hervormingen doorgevoerd waar de gewone Cubaan de vruchten van plukt én zijn de reisbeperkingen voor Cubanen opgeheven die de overheid eerder zo wreed had ingesteld.'

Niet dat de toenadering makkelijk zal zijn. 'Gezien de gecompliceerde geschiedenis van Cuba met de VS, zal dit nieuwe hoofdstuk gepaard gaan met achterdocht en terugval. Leiders in beide landen moeten er alles aan doen om deze problemen op een rationele en constructieve manier te tackelen.'

De krant bevestigt wat Obama al in zijn speech verkondigde, namelijk dat de Amerikaanse strategie ten opzichte van Cuba de afgelopen jaren contraproductief was. 'Steun voor Cuba's maatschappelijk middenveld en dissidenten zal in de toekomst effectiever zijn, alleen al omdat andere regeringen in het westelijk halfrond Cuba niet langer kunnen behandelen als slachtoffer van zinloos agressief beleid van de Verenigde Staten.'

Maar hoe zit het met het door Republikeinen gedomineerde Congres? Die zijn niet bepaald voor het knuffelen van Cuba. 'Ambtenaren erkennen dat het niet waarschijnlijk is dat het Congres stappen neemt om de relatie met Cuba te verbeteren. Maar deze toenadering zal het debat over de betrekkingen onvermijdelijk veranderen. Naar alle waarschijnlijkheid zal de geschiedenis Obama gelijk te geven.'

Een Cubaanse vrouw kijkt naar de toespraak van Castro op televisie, in Havana.Beeld afp
Raúl Castro en Barack Obama tijdens hun toespraken.Beeld epa

Bang dat Amerikaanse invloed Cuba zal verpesten? Dan verheerlijk je armoede
Door Ryan Kearney, The New Republic
Gepubliceerd op 17 december.

Na Obama's speech was het veelvuldig op Twitter te lezen: 'Nog even snel een ticket naar Cuba boeken, voordat de Amerikaanse toeristen en investeringen het authentieke land voorgoed verpesten'. 'Wees niet één van die mensen', schrijft Ryan Kearney in The New Republic. 'Die mensen doen alsof Cuba een paradijs is. Ik ben er geweest. Het is geen paradijs.' Kearney beschrijft een paar niet zo fijne zaken in het land: 'De gebouwen brokkelen letterlijk af, de kuilen in de weg zijn zo groot dat een Russische Lada erin kan verdwijnen en zelfs de schoonste badkamers stinken.'

Maar die mooie, oude auto's dan? 'De Cubanen rijden geen antieke Amerikaanse auto's omdat ze van antiek houden zoals wij, ze doen dat omdat ze geen keuze hebben.' Tot een paar jaar geleden was de regel namelijk dat Cubanen alleen auto's gebouwd vóór 1959 mochten kopen. Dat was het jaar dat Fidel Castro aan de macht kwam. 'Dit is de reden dat er bijna 60.000 klassieke auto's de straten van Cuba domineren.'

De Cubaanse authenticiteit die zo geroemd wordt, heeft dus ook een keerzijde. Zo is het gemiddelde maandloon 20 dollar en is prostitutie een wijdverbreid probleem. 'Als je Cuba bezoekt om sigaren te paffen, dronken te worden van rumcola's en mojito's, Hemingway te lezen en armoede te verheerlijken met je nieuwe Canon Rebel, dan mis je misschien die lelijke kant. In mijn zes weken daar ging er geen nacht dansen voorbij of één of twee vrouwen fluisterden een aanbod in mijn oor. Dat is misschien het paradijs voor een bepaald type toerist. Maar voor mij leek het de hel.'

Straat in Havana.Beeld epa

Een overwinning voor de onderdrukking
Door Marco Rubio, The Wall Street Journal
Gepubliceerd 17 december.

De toenadering van Obama is slecht is voor het onderdrukte Cubaanse volk en de miljoenen mensen die in ballingschap leven en alles hebben verloren aan die dictatuur, meent de Republikeinse senator voor Florida Marco Rubio, die Cubaanse ouders heeft. Maar hij gaat nog verder: 'Het nieuwe Cuba-beleid van Obama is een overwinning voor regeringen die zich schuldig maken aan onderdrukking.'

De kans voor Cuba om de banden te normaliseren is er altijd geweest, vindt Rubio, mits de regering stopt met het opsluiten van politieke tegenstanders, de vrijheid van meningsuiting beschermt, en de oprichting van onafhankelijke politieke partijen toelaat zodat er eerlijke en vrije verkiezingen gehouden kunnen worden. 'Castro's regime is nooit geïnteresseerd geweest om deze zaken aan te pakken. Nu, dankzij Obama's concessies, hoeft dat ook niet.'

Dat toegang tot geld en goederen zich zal vertalen in meer politieke vrijheid voor de Cubaanse mensen is een illusie. 'Meer handel met de VS zal de grip van het regime enkel verstevigen de komende decennia.'

Maar er zijn ook negatieve consequenties voor de Amerikanen. Want welk signaal geeft Obama hiermee af? Als je een Amerikaan gijzelt en lang genoeg vasthoudt, dan kun je die niet alleen omwisselen voor eigen politiek gevangen (drie Cubaanse spionnen werden geruild voor de Amerikaan Alan Gross, red.) maar krijg je er allerlei concessies als cadeautje bij. 'Hiermee zet Obama een prijs op het hoofd van iedere Amerikaan. Geen twijfel dat het regime in Teheran deze ontwikkeling op de voet volgt, en zal proberen om de naïviteit van president Obama te exploiteren in hun zoektocht om zich als een kernwapenmacht te manifesteren.'

De triomf van ideologie boven de nationale belangen van de VS
Door Elliott Abrams, National Review Online
Gepubliceerd op 17 december.

Volgens de rechtse National Review Online heeft links Amerika het embargo tegen Cuba altijd verafschuwd en heeft alle onderdrukkende daden van Castro sinds de jaren zestig door de vingers gezien. 'Het heeft de schuld voor de VS-Cuba impasse volledig bij de Verenigde Staten gelegd en, steeds als er een Democraat in het Witte Huis zat geprobeerd het embargo te beëindigen. Onder Johnson, Carter en Clinton hebben ze hun zin niet gekregen. Ze moesten wachten tot Obama.'

Je kunt best voor of tegen de uitruil van gedetineerden zijn en toch de rest van wat Obama heeft gedaan verwerpen, vindt Abrams. 'De Castro's krijgen niet alleen diplomatieke erkenning en een financiële opkikker - meer handel, meer toerisme, meer geldzendingen aan Cubanen van familieleden in de VS, waar het regime een flinke hap uit kan nemen - maar ze krijgen het bovendien helemaal gratis. Over de uitruil van gevangenen is onderhandeld. Al het overige is simpelweg een gift aan het regime. De Castro's hebben geen enkele belofte gedaan de onderdrukking te beëindigen, vrijheid van meningsuiting of van vereniging en vergadering toe te staan, of politieke hervormingen en een ander buitenlands beleid door te voeren.'

Waarom heeft Obama dit dan gedaan? 'Er is geen andere goede reden voor dan ideologie. Jeane Kirkpatrick noemde dit eens de 'geef eerst Amerika de schuld'-opvatting. Kijk, we steunden dictator Batista in Cuba, we hebben ons gemeen gedragen tegenover de jonge idealist Castro en hem in de armen van de Russen gedreven, we hebben een idioot embargo ingesteld, en nu moeten we het goed maken met de Cubanen en de wereld door onze decennialange fouten te herstellen. Gezien onze eigen zonden zou het verkeerd zijn eisen te stellen aan Fidel en Raúl - inzake mensenrechten in Cuba of inzake Cubaanse activiteiten op het westelijk halfrond. Mocht er een betere verklaring zijn voor Obama's handelen, dan ben ik die nog niet tegengekomen.'

Beeld epa
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden