Columnkustaw bessems

Dit bestuur kun je 2G niet toevertrouwen, laat staan vaccinatieplicht

null Beeld
Kustaw Bessems

Alsof de muren je langzaam insluiten. De nog weer besmettelijker omikronvariant, code zwart, de vervroegde sluittijden én pleidooien voor een vaccinatieplicht: ze kwamen vrijwel tegelijk op ons af.

Op de gedachte dat een vaccinatieplicht misschien toch beter zou zijn, betrapte ik mezelf de afgelopen weken ook weleens. Tot mijn eigen verbazing, want die zou indruisen tegen veel dat me lief is.

De redenering ging als volgt: blijkt corona inmiddels niet zo gevaarlijk voor de volksgezondheid en voor onze vrijheid dat die twee grondrechten zwaarder dienen te wegen dan het grondrecht op onaantastbaarheid van het lichaam? Een vaccinatieplicht zou in elk geval voor iedereen gelijk zijn. Wellicht minder slecht dan de specifieke beperkingen in het maatschappelijk verkeer die het kabinet nu aan ongevaccineerden wil opleggen.

En, dacht ik, het werkt tenminste. Dit plan voorkomt zieken, doden en het lamleggen van het openbare leven.

Tot zover de theorie.

Want ik beging hier zeker twee vergissingen. De ene is dat ik mij toch weer liet verleiden tot de hoop op een snelle oplossing. Alsof het klaar is als we straks allemaal geprikt zijn. Dat is lang niet zeker. Eén besmettelijke variant die vaccins omzeilt en we zetten weer tien stappen terug.

Nu is in een crisis snel handelen juist nodig, ook als succes niet is gegarandeerd. Maar daarbij moet je wel de verwachting hebben dat de schade van de betreffende ingreep te overzien is in het geval dat die het gewenste effect niet bereikt of overbodig blijkt. De schade van een vaccinatieplicht die ons niet snel uit de crisis helpt, is niet te overzien. Wat dát voor precedent schept, wat dát losmaakt in een toch al verscheurde samenleving.

Landen die bij een lagere vaccinatiegraad zo’n plicht invoeren, zoals Oostenrijk en Duitsland, zullen ten minste flink effect sorteren voordat ze stuiten op geharnaste tegenstanders die de sancties omzeilen of opbrengen. Voor ons geldt dat veel minder.

De andere vergissing is dat ik slechts rekening hield met effectiviteit en principes. Ik vergat doorslaggevende factoren: het wanbestuur en schrikbarende gebrek aan vertrouwen onder de bevolking.

Om tot zo’n extreem middel te komen, moet je tot het uiterste zijn gegaan om hetzelfde doel op een andere manier te bereiken. Daar is geen sprake van. Toen laatst een filmpje rondging waarin burgemeester Halsema begrijpelijk en meelevend aan Amsterdammers vroeg of die zich wilden laten vaccineren, deed dat vooral inzien hoe schamel en weinig persoonlijk de voorlichting verder is geweest.

Het logistieke onvermogen en het gebrek aan flexibiliteit in ons bestuur zijn rijkelijk gedocumenteerd. Daarbij is de manier waarop onze bestuurders met ons praten funest. Ze zijn voortdurend oneerlijk, een doodzonde in een crisis. Afgelopen week stond Rutte in de Kamer weer elke denkbare serieuze vraag te ontwijken. De Jonge rommelde intussen met definities om code zwart verder weg te laten lijken dan die is. Hij presteerde het om de werkelijkheid te ontkennen terwijl hij daar op een overbelaste ic-afdeling letterlijk doorheen wandelde. Alsof personeel en patiënten niet meemaakten wat ze meemaakten.

Belangrijke beleidswijzigingen waarbij het cruciaal is om de bevolking te mobiliseren, zoals nu het toestaan van zelftests bij klachten, worden intussen liefdeloos over de schutting gegooid. Dat de rek eruit is, ja, dát herhalen onze leiders tot in den treure. Alsof het niet vooral aan hen is om de rek er weer in te brengen en te houden.

Het is onverantwoord om dit kabinet zulke zware middelen in handen te geven als 2G of een vaccinatieplicht. Je zet een kleuter ook niet achter het stuur van een bulldozer.

Mailen? k.bessems@volkskrant.nl

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden