Opinie

Directeur Oxfam Novib over seksschandalen: 'Ik vrees dat zulke schandalen nooit helemaal zijn uit te roeien'

'Je blijft met je poten van jonge mensen en vrouwen af'

De seksschandalen van Oxfam-hulpverleners op Haïti en in Tsjaad zijn schokkend, vindt Farah Karimi, directeur van Oxfam Novib. Wat is er tegen te doen?

Farah Karimi, director Oxfam Novib. Foto Chris de Bode

Verbazen de onthullingen over seksfeesten in Tsjaad en Haïti door Oxfam-medewerkers u?

'Wij wisten dat Oxfam Great Britain een onderzoek had gedaan naar aanleiding van het seksschandaal op Haïti. Oxfam Novib heeft een deel van de hulp op Haïti gefinancierd, maar Oxfam Great Britain was verantwoordelijk voor de organisatie daar. We wilden zeker weten dat er geen sprake was van fraude met het Nederlandse geld. Na lang aandringen kregen we hun rapport in mei 2012 in handen. Vervolgens hebben we een externe controle van onze gelden laten uitvoeren. Uit alles bleek dat het Nederlandse geld goed is besteed.

'We hadden geen weet van de situatie in Tsjaad. De feiten daarvan zijn voor mij net zo schokkend als voor anderen.'

Begrijpt u als donateurs hun sponsoring stoppen?

'Ja, dat begrijp ik. We zijn door deze schandalen al donateurs kwijtgeraakt terwijl het niet om Oxfam Novib gaat. Sponsoren willen het niet horen en verwachten het niet van ons.

'We doen er alles aan om machtsmisbruik uit te bannen. Dat je als hulpverlener een land binnenkomt dat net is getroffen door een van de grootste aardbevingen ter wereld en dan je machtspositie misbruikt, is niet te rechtvaardigen. Het enige wat vrouwen in die situatie kunnen bieden, is hun lichaam. Dan moet je dus een nog hogere morele standaard en een nog sterker integriteitsbesef hebben om te weten dat je zoiets niet doet. Je blijft met je poten van jonge mensen en vrouwen af.'

Een anonieme ex-medewerker van Oxfam spreekt in The Observer van een 'sectorbreed probleem'.

'Het is denk ik een maatschappelijk probleem. Onze sector is geen uitzondering op andere maatschappelijke organisaties. Iedereen speelt met de vraag: is er voldoende openheid en veiligheid zodat mensen zulke verhalen met ons willen delen?

'Speciaal aan onze sector is dat wij heel scherp worden aangesproken op de hoge morele standaarden, en terecht. Ik voel me daardoor nog meer verantwoordelijk als dit speelt.'

Wat kan Oxfam tegen dit soort schandalen doen? En is het überhaupt te voorkomen?

'We werken met mensen met verschillende achtergronden, ervaringen en culturen. Oxfam is een waardegedreven organisatie en geen koekjesfabriek. We letten dus goed op wie we binnenhalen en of zij aansluiten bij onze waarden. Daarnaast begeleiden we personeel, hebben we vertrouwenspersonen, bieden we werknemers de mogelijkheid om anoniem klachten in te dienen en geven we trainingen over omgangsregels in verschillende culturen. Denk aan de tradities rond cadeautjes geven of de omgang met vrouwen in diverse landen.

'We willen schoon schip maken. Daarom stel ik voor om binnen de sector informatie uit te wisselen over mensen die over de schreef zijn gegaan, zodat ze niet van de ene naar de andere organisatie kunnen overstappen. Daarnaast kan een humanitair paspoort van leiders inzicht geven in hun achtergrond waardoor zij sneller overgeplaatst kunnen worden. Tot slot stel ik in Nederland een ombudsman voor de sector voor, die kan optreden als er misstanden zijn.

'Of je schandalen als in Haïti en Tsjaad kunt uitroeien? Ik vrees dat dat nooit helemaal lukt, maar het gaat erom dat we de kans daarop zo klein mogelijk maken.'


Seksfeesten en uitbuiting in ontwikkelingslanden: is dit het #MeToo-moment van de hulpverlening?

1.200 opzeggingen voor Oxfam in Groot-Brittannië, zelfs 1.700 in Nederland, een actrice (Minnie Driver) die opstapt als ambassadrice en nu ook het Zuid-Afrikaanse icoon Desmond Tutu die de organisatie 'teleurgesteld' de rug toekeert. Is dit het #MeToo-moment van de hulpverlening?