Column Muziek volgens Robert van Gijssel

Dilemma: Moeten we af van de muzikale genres, of juist niet?

Het was weer een muzikaal bevrijdend feestje, het afgelopen weekend in Utrecht. Op festival Le Guess Who stroomde de muziek buiten de oevers, op een stuk of twintig locaties in de binnenstad, van kerken tot technoclubs en klassieke concertzalen.

Le Guess Who maakte de laatste jaren naam als festival waarop geen genreaanduiding te plakken valt. Wat dat betreft was de editie van 2018 een hoogtepunt van stilistische ontworsteling: in Utrecht stond middeleeuwse koormuziek naast extreme elektronische herrie, Indiase sitarmuziek en avant-gardistische jazz – en niemand die zich afvroeg op wat voor festival hij eigenlijk rondliep.

The Breeders tijdens Le Guess Who 2018. Beeld Ben Houdijk

Denken in genres is volgens de programmeurs van Le Guess Who beperkend en iets van vroeger. En die boodschap doet het wereldwijd goed: de internationale muziekkritiek vindt het festival baanbrekend en een voorbeeld voor het wereldwijde festivalcircuit.

Je kon ook ter plekke zien hoe goed de festivalformule werkt. Bij een concert van het toch best moeilijk te doorgronden jazzgezelschap Art Ensemble of Chicago liep de Grote Zaal van TivoliVredenburg vol met een jong en gretig publiek en werd iedere solo, hoe weerbarstig ook, onthaald met een orkaan van gejuich. Als het Art Ensemble of Chicago had gespeeld op iets genrebevestigends als een jazzfestival, had het waarschijnlijk voor een kalme en al wat oudere doelgroep gestaan. Dames en heren met de hand aan de kin, die na afloop hooguit een goedkeurend applausje hadden laten horen.

Famoudou Don Moye (Art Ensemble Of Chicago). Beeld Ben Houdijk

Al kun je je afvragen waar deze jazzband uit de jaren zestig zich meer op zijn gemak had gevoeld (de musici keken zelf ook wat verbaasd op van die plotselinge adoratie). Toch is het genrevrije denken ontegenzeggelijk goed voor de muziek. De concertzaal op Le Guess Who puilde uit voor een Ethiopische accordeonist, die in een zaal als het Utrechtse ‘wereldmuziekpodium’ Rasa tegen angstwekkend veel lege stoelen aan had moeten kijken. Rasa heeft de deuren vorig jaar moeten sluiten; misschien juist wel omdat er ‘wereldmuziek’ geprogrammeerd stond.

Kojey Radical. Beeld Ben Houdijk

Het geeft te denken. Moeten we allemaal af van het hokjesdenken, en bijvoorbeeld ook de genreaanduidingen bij de muziekverslaggeving in de Volkskrant op de schop nemen? Waarom staan er bij recensies nog altijd van die nare simplificaties als ‘klassiek’, ‘pop’, ‘heavy’, ‘jazz’ en ‘dance’? Moeten we muziek niet gewoon bespreken als dat wat het is, namelijk muziek?

Het zal u misschien verbazen, maar de genrekopjes staan er om het de lezer makkelijker te maken. Iemand die helemaal niets heeft met jazz, zal aan het einde van een genrevrije recensie toch wat teleurgesteld zijn als hij uit de laatste zin opmaakt dat het hier gaat om jazz. Stuk voor niets gelezen.

Lydia Lunch's Big Sexy Noise. Beeld Ben Houdijk

De muziekredactie denkt bovendien in genres omdat het de taakverdeling vereenvoudigt en de muziek in de culturele uithoeken een steuntje in de rug geeft. Als één muziekbespreker zich verdiept in jazz en een ander in metal of dance, weet je in ieder geval zeker dat die muzikale bloedgroepen af en toe een plaats in de krantenkolommen krijgen. Als americana of wereldmuziek op de grote hoop van de mondiale pop terecht zou komen, zouden de pareltjes van albums veel harder moeten knokken om boven te komen drijven in de krant, is het idee.

Publiek bij Kelman Duran. Beeld Ben Houdijk

De genreaanduidingen zijn dus deels stichtelijk bedoeld en moeten daarnaast worden beschouwd als service van de zaak. Maar misschien is dat alles dus zeer ouderwets en juist slecht voor de muziek? Een dilemma. 

Wat vindt u ervan? Laat het gerust weten: r.vangijssel@volkskrant.nl

Wekelijks neemt Bor Beekman, Robert van Gijssel, Merlijn Kerkhof, Rutger Pontzen of Herien Wensink stelling in de wereld van film, muziek, theater of beeldende kunst.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.