Verslaggeverscolumn Ariejan Korteweg in Den Haag

Dijkhoff is een verteller, maar wat zegt-ie eigenlijk?

. Beeld RV

VVD-fractieleider Klaas Dijkhoff is een vers broodje dat al in de oven is gelegd terwijl het oude brood nog prima smaakt. Dat is een lastige positie. Wat doe je in de politiek dezer dagen als het lastig is? Dan ga je verhalen vertellen.

Het verhaal van Dijkhoff heet officieel het Klaasverhaal. Abonnees op zijn Klaasbrief krijgen geregeld een nieuwe aflevering toegestuurd. Daar wordt over nagedacht: hoe houden we Klaas warm zonder oververhitting of voortijdig afbakken?

Vignet van de Klaasbrief.

De Algemene Beschouwingen van vorige week waren een groot storytelling event. Asscher (PvdA) kwam met brugpiepers en de 105-jarige Fopkje uit Gouda. Heerma (CDA) nam ons mee naar een verjaarsfeestje met een sneu hoekje. Maar de strijd om de storytelling award ging tussen Klaver en Dijkhoff. De GroenLinks-voorman bracht de zomer door in huiselijke kring, en hield daar de gedachte aan over dat het maar eens klaar moest zijn met dat vliegen afvangen in de Kamer: weg met de scorebordpolitiek.

Dat Klaverhaal kreeg de luidste echo; bijna iedereen was bereid om met hem te vergeten dat de politieke arena allereerst een strijd van ideeën, opvattingen en belangen moet zijn. De jongste aflevering van het Klaasverhaal legde het daartegen af, maar was wel de meest geoliede bijdrage. Die ging over alles wat Philips voor de stad Eindhoven en de regio had betekend. Wederkerigheid, dat was het begrip dat Dijkhoff ons wilde inprenten: je verdient wat als bedrijf, en je geeft wat terug. Een inzicht dat door Dijkhoffs collega’s als een revolutionaire gedachte werd onthaald, voor een liberaal.

Een dag later stond dat Philipsverhaal als filmpje al online. In twee minuten zie je dan de hele Klaas zoals Klaas wil zijn. Een cultuurkatholiek met baardje en vestje en PSV-clubkaart uit het gemoedelijke zuiden, kortom, iemand met alles wat Rutte niet heeft. Op Instagram vult hij dat nog aan met kindertjes, kerstboom en tante Annemie op Prinsjesdag.

Als politicus moet je ergens vandaan komen. En liefst heel ergens anders dan de rest, wat nog niet meevalt in het geëgaliseerde Nederland. Dus gaan politici twee generaties terug: ze halen hun opa’s er bij, die in een tijd leefden dat verschillen nog zichtbaar waren. Die van Dijkhoff werkte bij Philips, z’n leven lang. En het was een rooie, wat garant staat voor menig goeie grap.

De cafétournee is al lang voorbij, maar bij Dijkhoff houdt politiek iets stand-upachtigs. Overal schuilt een grap, meestal bedoeld om de ander te laten wankelen. Tegelijk is Dijkhoff een zuinig debater. Op dag twee van de Algemene Beschouwingen liet hij alleen van zich horen om te melden dat het Plakkaat van Verlatinghe een zichtbare ereplaats verdient. Dat wist hij – zoals eigenlijk alles – aan carnaval te koppelen. In het Klaasverhaal is Kielegat nooit ver weg.

Maandagavond was ik in het Edith Stein College in Den Haag het Klaasverhaal van nabij te volgen. Het bleek het scharnierpunt in een roerige Klaasweek: zondag PSV – Ajax, dinsdag een legertje journalisten voor de fractiedeur vanwege de kwestie Van Haga.

Klaas Dijkhoff bij PSV, uit het Philips-filmpje.

In het Edith Stein zou het gaan over Artikel 23, de vrijheid van onderwijs, in een debat met Gert-Jan Segers van de ChristenUnie. Een ogenschijnlijk theoretische gedachtewisseling, die eigenlijk draaide om de vraag: moet er worden ingegrepen in het islamitisch onderwijs.

Zoals dat gaat tussen coalitiegenoten kreeg het debat weinig vlieghoogte. Voor Segers, als politiek vertegenwoordiger van die andere godsdienst die overtuigd is de enige ware te zijn, was dit een thuiswedstrijd. ‘Weerbaar’ was zijn sleutelwoord. Het liberale Klaasverhaal paste daar soepel naast: de vrijheid van onderwijs mag niet gebruikt worden om te ondermijnen of kapot te maken. Want ook hier past wederkerigheid. De man van de grootste regeringspartij probeerde nog even de rol van underdog te pakken door te zeggen dat hij uit een voormalig generaliteitsland komt. Na enig aandringen kwam er bijna nonchalant alsnog een stellingname. Voor Dijkhoff is artikel 1 van de Grondwet - iedereen is voor de wet gelijk, discriminatie is verboden - belangrijker dan de vrijheid van onderwijs. Segers ziet dat anders.

In debat met Segers: Artikel 1 voor alles.

Borrels zijn zíjn ding’, zei Dijkhoff aan het slot, wijzend op Segers. Zo had hij de lachers op zijn hand en kon zelf meteen in de auto stappen die hem naar Jinek in Amsterdam moest brengen. ‘Als ik de hele tijd bezig ben met mijn eigen beeld, leidt dat nogal af van mijn werk’, zou hij haar uitleggen.

Politiek is gebouwd op paradoxen. Waar Klaver scorebordpolitiek bedrijft door scorebordpolitiek af te keuren, ontkent Dijkhoff met beeldvorming bezig te zijn, terwijl hij  van zichzelf een merk maakt.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden