nieuw venster online haat

Digitale gastheren moeten verantwoordelijk gehouden worden voor online haat

Lisa Bouyeure werpt in deze rubriek een blik op onlinecultuur.

Er is een tijd geweest dat ik zoveel hatelijke comments voorbij zag komen – het zal zo rond de Zwarte Pietendiscussie in 2015 zijn geweest – dat ik iedereen op straat van reaguren begon te verdenken. Die vrouw met die hond? Typisch Ria de Vries die zich onder een Facebookbericht over vluchtelingen tegoed had gedaan aan kapitalen en uitroeptekens. En die man daar bij het stoplicht, was dat twitteraar Adje Rempedaal niet? Om het leven een beetje draaglijk te houden, besloot ik al die verdenkingen voortaan te projecteren op één willekeurig gekozen man die ik elke dag zag als ik mijn rondje naar het park maakte – voorover geleund tegen zijn Utregse tuinhekje in een decor van gietijzeren vlinders, niet wetend dat hij de online-zonden van alle Nederlanders droeg. Een sluitende oplossing was het natuurlijk niet, maar ik kon het aan mezelf verkopen, tot ik op een dag Ben ik te min van Armand uit zijn speakers hoorde schallen en medelijden kreeg.

Toch moest ik weer even aan de man denken toen ik las wat het Emmense PvdA-gemeenteraadslid Ugbaad Kilincci op internet zoal te verstouwen krijgt. De Utrechtse PVV had op Facebook een foto van haar gedeeld waarop ze een roze hoofddoek draagt, met als summier doch veelzeggend bijschrijft: ‘Raadslid PvdA Emmen’. Op haar eigen pagina toonde Kilincci dinsdag een bloemlezing van alle racistische en seksistische bagger die dit haar had opgeleverd. Van Hans uit Roelofarendsveen bijvoorbeeld, op zijn profielfoto met beide duimen omhoog: ‘Die heeft zich al flink vol gevreten in Nederland van onze centen.’ Kattenliefhebber Enno uit Enschede, klein rond brilletje, beschreef verderop welke seksuele handelingen hij met haar zou willen verrichten en welk lichaamsdeel hij vervolgens aan haar ‘hoofd doekje’ zou afvegen. ‘Iedereen met een gezond verstand weet dat de PVV mijn foto niet zomaar post’, schreef Kilincci erbij. Ze liet weten aangifte te gaan doen vanwege het aanzetten tot haat.

Het Emmense PvdA-gemeenteraardslid Ugbaad Kilincci kreeg veel bagger over zich heen nadat de Utrechtse PVV een foto van haar op Facebook had geplaatst. Beeld NPO

Een andere jonge zwarte politica, de Franse Laetitia Avia van Macrons partij La République En Marche!, kent Kilincci’s situatie maar al te goed en diende, na meerdere aangiftes, een wetsvoorstel in om haatzaaiende uitspraken op onlineplatformen te bestrijden. Een ruime meerderheid van de Assemblée Nationale stemde dinsdag voor, wat Frankrijk na Duitsland het tweede land maakt dat digitale gastheren verantwoordelijk houdt voor de zooi die hun bezoekers achterlaten. Bedrijven als Facebook, Twitter en Google moeten strafbare uitingen na een melding voortaan binnen 24 uur verwijderen en kunnen anders boetes opgelegd krijgen tot 4 procent van hun jaaromzet.

Fotoplatform Instagram introduceerde deze week een nieuwe functie om hatelijkheden bij de wortel aan te pakken, die het wellicht de nodige aanklachten zal gaan besparen. Als je in de toekomst een onooglijke reactie typt, kan dat met behulp van kunstmatige intelligentie aan de hand van woorden als ‘dom’ en ‘lelijk’ gedetecteerd worden. Voordat je op verzenden drukt, krijg je dan even een spiegel voorgehouden om je rood aangelopen gezicht in te bekijken: ‘Weet je zeker dat je dit wil posten?’ Een broodnodig momentje van contemplatie voor iedereen die het liefst met gebalde vuisten zijn toetsenbord beroert.

Of het gaat helpen is de vraag. Hans en Enno plaatsten hun reacties over Kilincci met naam, toenaam en profielfoto, zichtbaar voor familie en vrienden – meestal niet de beste indicatoren voor potentiële gewetenswroeging. Wat mij betreft volgen we daarom de Fransen en Duitsers, alleen al zodat mikpunten van haat voortaan iets nuttigers kunnen gaan doen dan naar het politiebureau gaan. Politiek bedrijven bijvoorbeeld.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden