'Denk eens aan belastingvoordelen bij zelfgekozen levensbeëindiging'

Euthanaseren gaat wat ver, maar voor de vergrijzing moet hoe dan ook een oplossing gevonden worden. Kwestie van mentaliteitsverandering binnen de doelgroepen, meent Erik de Kruijf.

OPINIE - Erik de Kruijf
© ANP Beeld
© ANP

Volgens de Republikeinse presidentskandidaat Rick Santorum zijn bejaarden in Nederland doodsbang om onvrijwillig geëuthanaseerd te worden. Ze zouden armbandjes dragen met het verzoek hen alsjeblieft te laten leven en zelfs ons land ontvluchten uit angst voor een kostenbesparend spuitje. In Nederland lijkt het Endlösungsachtige horrorscenario van de Amerikaan tot dusver weinig meer te bewerkstelligen dan een collectief schouderophalen.

Begrijpelijk aangezien er geen woord van waar is, maar misschien toch iets te lichtzinnig. Niet dat een man wiens naam synoniem is voor poepresten en glijmiddel per se onze aandacht verdient, maar schetste de conservatieve gladjakker niet een doembeeld waar we stiekem toch allemaal een beetje bang voor zijn?

Door de versnipperaar gooien
Het zal heus nog wel even duren voor we onze bejaarden, gehandicapten en chronisch zieken door de versnipperaar gooien, maar dat het nooit gaat gebeuren kan niemand ons helemaal garanderen. De vergrijzing neemt nu eenmaal toe en de kosten voor de gezondheidszorg rijzen de pan uit. Daar zal, hoe je het ook wendt of keert, een oplossing voor gevonden moeten worden.

Om het zorgniveau enigszins op peil te houden zijn drastische maatregelen nodig. We zullen veel meer belasting moeten gaan betalen en de ziektekostenpremies zullen blijven stijgen. En omdat er in verhouding veel te weinig belastingbetalers zijn, zullen de overige gaten met pijnlijke bezuinigingen worden gedicht. Vervelend, maar niets nieuws en we zullen het er ook echt nog wel een tijdje mee redden. Maar of het op de lange termijn voldoende is?

Dansen als marionettes
Als oplossing wordt al een tijdje ingezet op commercialisering van de zorgsector. Resultaat: ziekenhuizen en zorginstellingen die door kostenbesparende fusies zijn veranderd in gigantische monsterondernemingen waar topmanagers uit de zakenwereld de koers bepalen. Huisartsen en apothekers die als marionettes dansen naar de pijpen van zorgverzekeraars en de farmaceutische industrie.

Financiële argumenten zijn een rol van betekenis gaan spelen in zaken van leven en dood. Patiënten zijn gereduceerd tot casenummers en medische ingrepen tot investeringen die zich kunnen lonen of niet: is die tweede kunstheup voor tante Sjaan echt nog wel nodig? Zijn medicijnen niet veel goedkoper dan therapie? En hoe rendabel is nu eigenlijk een bypassoperatie voor een roker met overgewicht? De druk op het geweten van medisch personeel wordt steeds groter. Daarbij vergeleken is het bewaren van het beroepsgeheim nog maar een peulenschil en dat bleek al niet gemakkelijk...

Het is niet meer dan een kwestie van één en één bij elkaar optellen om te zien waar dit naartoe gaat. Zo ingewikkeld is het nou ook allemaal weer niet. Willen we onze verzorgingsstaat op de lange duur overeind te houden, dan zullen we financieel rigoureus orde op zaken moeten stellen.

Onvrijwillige ruiming
Dit betekent simpelweg dat onevenredig hoge kostenposten resoluut zullen moeten worden weggesneden. En welke groeperingen de grootste financiële druk veroorzaken in de zorg, dat weten we allemaal. Dus uiteindelijk kunnen we er niet omheen blijven draaien en zullen we het daar moeten aangepakt waar het rot.

Onvrijwillige ruiming zoals Santorum ons schilderde, zou natuurlijk onethisch zou zijn, dus wordt als beste ingezet op een mentaliteitsverandering binnen de doelgroepen. In eerste instantie zal euthanasie middels grootscheepse campagnes uit de taboesfeer gehaald dienen te worden met slogans in de trant van 'Vrijwillige euthanasie is cool', 'Autonoom leven is autonoom sterven' of 'Plaatsmaken voor iemand misstaat niemand.'

Zelfregulerend systeem
En zodra het stoffige imago er dan een beetje af is, moet wensgedrag structureel beloond gaan worden. Hierbij valt te denken aan belastingvoordelen bij zelfgekozen vroegtijdige levensbeëindiging en het subsidiëren van faciliteiten die daarvoor nodig zijn. Uiteindelijk zal dit pakket aan maatregelen vanzelf overbodig worden en overgaan in een zelfregulerend systeem waarin iedereen die een te grote druk legt op de zorgsector uit zichzelf zijn of haar verantwoordelijkheid weet te nemen. Niet omdat het moet, maar gewoon uit solidariteit en medemenselijkheid.

Erik de Kruijf is schrijver en tentoonstellingsorganisator.

undefined

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden