Opinie Achterstandswijken

Denemarken creëert met gettowet gevaarlijke norm

De Deense gettowet ontneemt basisrechten, maar biedt geen reëel perspectief op verbetering.

De Kopenhaagse wijk Mjølnerparken staat op de lijst van Deense gettobuurten. Foto Reuters Foto -

Het Deense parlement heeft maart jongstleden een wet aangenomen om gettovorming te voorkomen en integratie te bevorderen. In de wet worden 22 gebieden als getto’s aangewezen.

Kinderen die in deze wijken opgroeien, in de volksmond gettokinderen genaamd, worden vanaf hun eerste levensjaar verplicht om 25 uur ­exclusief slaaptijd naar een kinder­opvang te gaan. Het doel van deze wet is de kinderen van hun ouders te scheiden, opdat hun opvoeding de ­integratiemogelijkheden niet schaadt. Normaliter mogen ouders in Denemarken hun kinderen tot 6 jaar thuis houden. Daarnaast worden misdaden die in deze gebieden plaatsvinden zwaarder bestraft.

In de media wordt de maatregel veelal als racistisch of islamofoob beoordeeld. Dit wordt door de Deense regering ontkend. Zo wordt beargumenteerd dat de wetgeving niet afhankelijk is van de afkomst van de bewoners, maar op een specifiek gebied is gericht. Er lijkt echter niet onbewust gekozen voor wijken waar 82 procent van de bewoners van niet-westerse afkomst is.

Het doel van de wet, ‘zorgen dat mensen naar de Deense waarden leven’, lijkt weinig aan het toeval over te laten. Als deze maatregelen met dezelfde verantwoording door Hongarije of Polen zouden zijn gepresenteerd, zou de Europese Unie naar alle waarschijnlijkheid economische sancties overwegen.

Dat de nieuwe wetgeving zich niet tegen één etnische groep keert, maakt de wet niet minder verwerpelijk. Laten we er voor het gemak van uitgaan dat de motieven van de regering kloppen. Laten we aannemen dat deze wetten niet specifiek voor een ­islamitische, of anderszins niet-westerse minderheid, bedoeld zijn. Sterker nog, laten we proberen zo veel mogelijk met de argumentatie van de regering mee te denken. Dit laat ons zien dat de wetten zelfs in het meest gunstige geval onverenigbaar zijn met onze grondrechten.

De Deense sociaal-democratische partij is van mening dat deze wetten geoorloofd zijn. De wetten zouden niet autoritair zijn, of vrijheden belemmeren, omdat vrijheid alleen kan bestaan in een gemeenschap. De overheid is er om de vrijheid te garanderen. Als de kinderen niet de juiste waarden leren dan worden zij erin belemmerd hun vrijheid in de toekomst uit te oefenen.

Dit argument kan wellicht het ­beste met een vraag worden beantwoord. Hoe kunnen mensen vrij zijn als ze niet eens zelf mogen bepalen wat ze belangrijk vinden, waartoe dient vrijheid zonder de meest basale vrijheid? Vrijheid van meningsuiting!

Daarnaast zou de wet geen ongelijke behandeling impliceren omdat alleen mensen die de wet overtreden harder gestraft worden. Hier zien we echter een van de meest schrijnende vormen van discriminatie; discriminatie voor de wet. Zelfs als deze vorm van discriminatie niet tegen een etnische groepering is gericht, is het ontoelaatbaar om mensen anders te straffen voor dezelfde vergrijpen. ­Gelijkheid voor de wet is immers het fundament van de rechtstaat.

Tot overmaat van ramp is het onwaarschijnlijk dat het beleid het beoogde doel zal voortbrengen. Dat de wet gettovorming teniet zou kunnen doen is absurd. Door gebieden als getto’s aan te wijzen zal de bevolkings­samenstelling nooit beter vermengen. Een dergelijke stempel maakt het voor mensen uit de midden- en hoge klassen minder aantrekkelijk om zich in de wijken te vestigen. Het afgesproken vestigingsverbod voor uitkeringsgerechtigden zal vast en zeker de influx van kansarmen bewoners tegengaan. Maar dit maakt het niet aantrekkelijk om daar te wonen.

Met deze nieuwe wetgeving creëert Denemarken een gevaarlijke standaard. Basisrechten worden ontnomen, zonder dat er een reëel perspectief is op verbetering. Wat de nieuwe wetgeving wel doet is mensen opsluiten in hun situatie om ze er vervolgens voor te straffen. 

Matthijs Bremer is student filosofie aan de Universiteit van Amsterdam.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.