Opinie

Demp het moeras der gesubsidieerde banen

Als de subsidie stopt en de gesubsidieerde in dienst moet worden genomen, is de liefde vaak over.

Gard Simons is columnist en schrijver
null Beeld thinkstock
Beeld thinkstock

Elke econoom zal u vertellen dat volledige werkgelegenheid een theoretisch rekenmodel is, waarmee grappige sommetjes zijn te verzinnen in het voortgezet onderwijs. Desondanks wringt de overheid zichzelf en anderen in allerlei bochten om die utopie te benaderen.

Een makkelijk buigzaam slachtoffer is de bijstandsgerechtigde. Hem wordt te verstaan gegeven dat hij zich dient te voegen. Het is buigen of barsten. Geheel in de geest van Nieuw Flinks en met de Bijstandswet van 2005 in de hand wordt op ferme toon geroepen dat alle voorkomende werkzaamheden geaccepteerd dienen te worden, waarmee een heel contingent gefrustreerde en ongemotiveerde werknemers wordt geschapen, dat alleen maar zorgt voor problemen op de werkvloer.

Parallel daaraan worden allerlei 'trajecten' opgestart. De wervende begeleidende teksten variëren van 'werkervaring opdoen' tot 'doorstromen naar een reguliere baan'. De weerbarstige praktijk van bijvoorbeeld het fiasco rond de melkertbanen heeft uitgewezen dat daar weinig tot niets van terechtkomt. Kansarme werklozen werden zwaar gesubsidieerd tewerkgesteld in gecreëerde banen, veelal bij lokale overheden en non-profitinstellingen, maar ook bij commerciële bedrijven. Wegbezuinigde werkzaamheden in de collectieve sector werden nieuw leven ingeblazen en niet-bestaande banen schoten als paddestoelen uit de grond. Werkgevend Nederland maakte dankbaar gebruik van subsidies en gratis arbeid. Opeens konden ze wel iemand gebruiken die de hele dag herfstbladeren van de ene naar de andere kant van de straat blies.

Rattenval

Mensen die eenmaal in de rattenval van de bijstand zitten, ontsnappen daar maar uiterst moeizaam uit, omdat ze een onuitputtelijke bron van subsidies zijn. Door die status en hun zwakke positie worden ze vaak slachtoffer van gemarchandeer en werkgevers hebben er belang bij dat die groep in stand wordt gehouden. Als de subsidie voor de Prachtbaan stopt en de gesubsidieerde medewerker in dienst moet worden genomen, is de liefde vaker wel dan niet over, want een functie die niet bestaat, kan ook niet betaald worden.

Mensen die worden geronseld voor gesubsidieerd werk zijn al verstoten door de arbeidsmarkt. Om te veronderstellen dat ze na een jaar gesubsidieerd onkruid wieden met open armen ontvangen zullen worden op diezelfde arbeidsmarkt, is diplomatiek uitgedrukt nogal naïef. Reïntegratiebedrijven wrijven zich in de handen: voor hen zijn de gevolgen van de nieuwe flinksheid een goudmijntje en ze bemiddelen dan ook alles en iedereen, soms tegen beter weten in, zoals een medewerker van een reïntegratiebedrijf zich eens in een onbewaakt ogenblik liet ontvallen.

Een andere marktpartij die garen spint bij kansarme werklozen, zijn de zakenlieden die kapitalen aan (Europese) subsidies verslindende 'opleidingen' uit de grond stampen. De slimste krijgen zelfs het arbeidsbureau zo ver dat het participeert. Als de cursisten, een mooi certificaat rijker, weer thuis zitten te koekeloeren en de filantropen van de opleiding Creatief Zakkenvullen hun nieuwe Jaguar door de wasstraat halen, fronst op het arbeidsbureau iemand het moede voorhoofd.

Participatiewet

Gemeenten staan onder grote druk omdat ze nog maar een beperkt bedrag ter beschikking hebben om bijstandsgelden van uit te keren. Ze moeten daarenboven hun quotum tewerkgestelden halen. Iemand die een bijstandsuitkering aanvraagt, wordt dan ook niet meer beschouwd als iemand die het om wat voor reden dan ook zelf niet meer trekt, maar als een verdachte die wordt onderworpen aan kruisverhoren en zo snel mogelijk in het gesubsidieerde banenmoeras gekieperd of blootgesteld aan een peperduur en vaak tot mislukken gedoemd reïntegratietraject.

Precies tien jaar na de nieuwflinkse Bijstandswet van 2005 treedt de Participatiewet in werking. Een variatie op een thema, met het verschil dat de nadruk nu wordt gelegd bij arbeidsgehandicapten. Die moeten vooral méédoen en weer wordt er gerekend op de welwillende medewerking van het bedrijfsleven. Ook de Participatiewet zal een doodgeboren kindje blijken. Als je een wet baseert op het moreel besef van werkgevers, graaf je in een beerput. Je kunt van Klijnsma veel zeggen, maar van enig historisch besef valt ze niet te betichten.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden