opiniedemocratische presidentsrace

Democraten, leer eens wat van Trumps succes

Vandaag stemmen Democraten in Iowa voor een presidentskandidaat. Hoe kan Trump worden verslagen? Niet door ‘radicaal ander beleid voor te stellen’, maar door het ‘trumpisme te omarmen', betoogt Koen Petersen.

Kandidaat Bernie Sanders groet mensen tijdens een campagne in Iowa.Beeld Getty Images

Bij de start van de Democratische voorverkiezingen, vandaag in Iowa, lijken de Democraten nog steeds geen serieuze lessen te hebben getrokken uit de genante nederlaag bij de laatste presidentsverkiezingen. Nog steeds geven ze de kiezers er de schuld van dat Donald Trump in 2016 won. Maar was destijds grote onvrede onder Amerikanen niet juist de reden om op de bruuske business tycoon te stemmen?

Nu staan de Democraten voor een lastige opdracht: een president verslaan die persoonlijk impopulair is, maar wel opmerkelijke successen boekt. Zo is de werkloosheid met 3,6 procent in vijftig jaar nooit lager geweest, bieden vernieuwde handelsverdragen economische kansen, worden Amerikaanse troepen teruggehaald van onduidelijke conflicten ver van huis en betalen Europese landen een groter deel van de Navo-rekening. Volgens onderzoeksbureau Gallup is voor het eerst sinds 2005 meer dan 40 procent van de Amerikanen tevreden met hoe het hun land vergaat.

Indachtig de wijsheid ‘wees een advocaat voor een ander en een rechter voor jezelf’ moeten Democratische presidentskandidaten de politieke moed verzamelen om het succes van trumpisme te omarmen.

Senator Elizabeth Warren spreekt bij het Simpson College tijdens haar campagne.Beeld EPA

Economische voorspoed

Democraten kunnen garen spinnen bij het erkennen van Trumps economische succes. Verongelijkt wijzen zij erop dat president Barack Obama de groei inzette, maar inmiddels geeft een meerderheid (53 procent) van de Amerikaanse kiezers, vooral Trump de credits. Radicaal ander beleid voorstellen, boezemt kiezers angst in, want het kan de economische voorspoed zomaar wegnemen.

Met zijn verzet tegen ‘de elite’ voelt Trump het onderbuikgevoel van Amerikanen nog steeds perfect aan. Want slechts 11 procent heeft vertrouwen in het parlement en andere establishment-bastions zoals de media (23 procent) en het rechtssysteem (24 procent) doen het niet veel beter. Opvallend is dat Democratische kiezers (29 procent) de federale overheid nog minder vertrouwen dan Republikeinen (51 procent). In plaats van Trump hooghartig te bekritiseren moeten Democraten juist aangeven hoe zij het vertrouwen willen herstellen, zonder hun reflex dat meer overheid de oplossing is.

Democratische kandidaten kunnen acuut de angst voor een linkse lente wegnemen en aangeven welke gezaghebbende personen zij op cruciale posten zoals Financiën, Justitie en Buitenlandse Zaken zullen benoemen.

Maar vooral moeten Democraten geloofwaardige presidentskandidaten aan de kiezers presenteren in plaats van ingewikkelde beleidsnotities. Want juist op karaktereigenschappen zoals normen, waarden, eerlijkheid en betrouwbaarheid scoort Trump slecht. Niet alleen onder Democraten, maar juist ook onder zwevende kiezers die bij presidentsverkiezingen vaak de doorslag geven.

Voormalige vice president Joe Biden in de strijd om de Democratische presidentsrace.Beeld EPA

Moeilijk kiezen

Het probleem is dat de huidige kandidaten hier tekortschieten: het gewantrouwde blanke establishment domineert. Zelfs de eigen achterban kan moeilijk kiezen. Joe Biden overtuigt vooralsnog nog geen 30 procent, en alle anderen blijven daarbij nog achter. Maar alle leidende kandidaten hebben een goed gevulde verkiezingskas en kunnen hun campagne lang volhouden. Omdat de stemmen van de voorverkiezingen evenredig worden toebedeeld, is het denkbaar dat uiteindelijk geen enkele kandidaat een absolute meerderheid behaalt en de voorverkiezingen onbeslist eindigen.

In dat geval moeten de 4.750 gedelegeerden in juli tijdens de Democratische Conventie ter plaatse een kandidaat kiezen. Dat is sinds 1968 niet meer gebeurd, dus zij kunnen daarbij niet op relevante ervaring terugvallen. Totale chaos ligt dan op de loer.

Maar omdat de conventie dan niet meer is gebonden aan de bekende kandidaten, kunnen zij een verrassend nieuw gezicht nomineren. Met slechts 15 weken te gaan tot de verkiezingsdatum moet die wel nationaal bekend, populair en politieke geloofwaardig zijn, agressief antecedentenonderzoek door de media kunnen doorstaan en positief contrasteren versus Trump. Tenminste één Democraat voldoet aan dit signalement: voormalige first lady Michelle Obama – volgens peilingen de meest bewonderde vrouw in Amerika.

De kans is echter groot dat het zover niet komt. Het is daarom realistisch dat de impopulaire Trump wordt herkozen, tenzij de huidige Democratische kandidaten hun koers verleggen voordat het te laat is.

Koen Petersen is politicoloog en amerikanist.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden