Debatexpert Roderik van Grieken: 'Als politicus heb je de plicht om met alle opponenten in debat te gaan'

Het mijden van een confrontatie kan een slimme strategie zijn, vindt debatexpert Van Grieken. Maar zeker tijdens een campagne 'hebben politici de plicht met alle opponenten in debat te gaan'.

Roderik van Grieken, directeur Nederlands Debat Instituut. Beeld Ivo van der Bent

Thierry Baudet wil niet in debat met D66-voorman Alexander Pechtold in het Radio 1-debat vandaag. Zo'n gesprek vindt hij toch zinloos, omdat Pechtold erop uit is Forum voor Democratie 'te demoniseren'. Hij heeft geen zin zich 'in het verdachtenbankje te laten drukken'. Van de andere kant wil Sylvana Simons van Bij1 in Amsterdam juist niet op het podium in debat met Forum-leden, omdat die, in haar ogen racistische, partij zo alleen maar meer aandacht krijgt.

Is het mijden van debat een zinvolle strategie?

'Het kan zeker een slimme strategie zijn in aanloop naar verkiezingen. Baudet zal inschatten dat hij meer te winnen heeft bij het ontwijken van een debat met Pechtold dan bij het aangaan. Pechtold kiest bewust de aanval op Forum, hoewel er geen noodzaak toe is, want die partij doet maar in een gemeente mee, Amsterdam. Dat doet het goed bij zijn achterban, zoals eerder zijn confrontaties met Geert Wilders. Tegelijkertijd krijgt Forum voor Democratie iedere keer als Pechtold de aanval opent media-aandacht.'

'Demoniseren' is een sleutelwoord in de verklaring van Baudet op de site van FvD. D66 en de media zijn niet uit op discussie, maar op het scheppen van een negatief sfeertje rond zijn partij. Is demoniseren een bruikbaar begrip in de debattechniek?

'Dat kan heel effectief zijn. Pim Fortuyn is er als eerste mee gekomen en daarom is het voor iedereen nu duidelijk dat demoniseren heel erge gevolgen kan hebben. Het is een beladen begrip dat zeker effect heeft. Als jou steeds iets in de schoenen wordt geschoven waar je niets mee te maken wilt hebben, zoals racisme, is het erg moeilijk je te verdedigen. En in een debat is het altijd al vervelend als je in de verdediging moet.'

Baudet vindt de stelling waarover Pechtold wilde discussiƫren onzin: hijzelf en iedereen is het ermee eens dat discriminatie niet thuishoort in de gemeenteraad. Zit daar wat in?

'Daar ben ik het mee eens. Radio 1 koos ervoor lijsttrekkers een stelling te laten formuleren, maar dat had de redactie veel beter zelf kunnen doen. Zo krijg je stelling waar niemand tegen is. Radio 1 had bijvoorbeeld als stelling kunnen aandragen voor Pechtold en Baudet: 'Forum voor Democratie is een racistische partij'. Dan krijg je een discussie. Maar zo zegt Pechtold het niet, terwijl hij het wel de hele tijd insinueert.'

Sylvana Simons van Bij1 weigert juist in debat te gaan met Baudets lijsttrekker in Amsterdam, Annabel Nanninga. Die is zo 'etnonationalistisch' dat praten geen zin zou hebben. Ook een goede strategie?

'Zelf vind ik dat je tijdens een verkiezingscampagne de plicht hebt als politicus met alle opponenten in debat te gaan. Anders ontneem je de kiezer de mogelijkheid om zich te informeren. Ik kan me voorstellen dat je in individuele gevallen de zin niet inziet; je kunt protesteren tegen de vorm, maar afzeggen hoort niet in een democratie. Wat Geert Wilders heeft gedaan, die het radiodebat op zich afdeed als een onzinfeestje, vind ik een heel kwalijke zaak.

'Of een gesprek zinvol is hangt erg af van de debatleider. In het geval van Simons en Nanninga zullen er weinigen zijn die twijfelen tussen die twee, daarvoor liggen de standpunten te ver uit elkaar. Maar met een goede leiding hoeft het geen geschreeuw te worden, maar kunnen de twee hun principes uiteenzetten. Dat is zinvol krachtens het adagium 'uit meningsverschillen ontspruit de waarheid', het geeft mij de kans mijn eigen mening te vormen.'

Sylvana Simons neemt de prijs voor de Kleurrijke Top 100 in ontvangst Beeld ANP

PvdA-voorman Lodewijk Asscher koos de weg van satire. Hij schreef een parodie op de verklaring van Baudet en zette die op Twitter. Hij zou niet meer met Buma willen praten. Is dat de juiste reactie of is ironie riskant?

'Dit is een goede manier om te illustreren wat er mis gaat in een democratie als politici zeggen: ik wil niet meer met die en die praten. De PvdA heeft het moeilijk om zich in de kijker te spelen, dus moet Asscher iets origineels verzinnen. Het is vechten om de aandacht en dan valt dit op.'

Alexander Pechtold (D66) tijdens de stemmingen over het wetsvoorstel Intrekking van de wet raadgevend referendum. Beeld ANP

Er klinkt wel wat echt onderhuids zeer bij Asscher: 'Wij de bezuinigingen en het CDA spenderen, jajaja.'

'Politieke partijen voelen zich vrij snel onheus bejegend. Het is ook vervelend als je denkt dat je goed doet, maar je het gevoel krijgt niet te worden gewaardeerd.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.