De zionistische vijand

Als co-assistent word je de hele dag door medeco-assistenten gewaarschuwd voor strenge artsen. Zo werd ik al weken gewaarschuwd voor een specialist die zó streng zou zijn, dat ze je aan het huilen kon maken.

En natuurlijk was ík de pechvogel die bij haar stond ingeroosterd om haar spreekuur mee te lopen. Ik stelde mij bij binnenkomst netjes voor. ‘Dag, ik ben Sabra Dahhan, de co-assistent die vandaag met u meeloopt.’ Ik werd indringend aangekeken. Of ik mijn naam even kon herhalen. ‘Sabra Dahhan’ zei ik, nu wat duidelijker. ‘Waar komt die naam vandaan?’ vroeg ze, terwijl ze patiëntgegevens invoerde op de computer. Ik legde uit wat mijn naam betekende: ‘Sabra’ is in het Arabisch ‘geduldig barre omstandigheden doorstaan’. Ook is het een kaktusvrucht, die zacht van binnen is en hard van buiten.

Sabra's

Joden die in Israël zijn geboren worden ook Sabra’s genoemd. Maar ‘Sabra’ was samen met ‘Shatila’ vooral de plek in Beiroet, waar in 1982 zo’n 1.700 Palestijnse burgers werden afgeslacht onder toeziend oog van het Israëlische leger. Ze glimlachte. ‘Mijn kinderen zijn Sabra’s. Ik sta écht aan de andere kant, als je begrijpt wat ik bedoel’.

Na jarenlang bestookt te zijn met raketten, besloot ze samen met haar gezin in Nederland te gaan wonen. Nog voordat ik deze informatie kon verwerken, werd de eerste patiënt al binnen geroepen. Geen drie minuten later begon deze patiënt haar onvrede over de situatie in Gaza te uiten: ‘Als ik die beelden zie van die arme Palestijnse kinderen en vrouwen, dan denk ik “waarom doet niemand iets”, vreselijk vind ik het’. De arts zweeg en haalde haar wenkbrauwen op. De patiënt voegde er snel aan toe dat ze de slachtoffers aan Israëlische zijde ook erg vond natuurlijk. ‘Ja, ik ook. Hoe is het nu met u, na de operatie?’ En de arts begon met haar werk. En hoe!

Warme hartelijkheid

Ze communiceerde als een buitengewoon getalenteerde psycholoog; haar berg aan vakkundige kennis kon ze in heldere taal delen met de patiënt. Ze kon élke patiënt (ook degenen die bijna geen Nederlands spraken) aandachtig naar haar laten luisteren door de juiste woorden op het juiste moment te gebruiken. Bovendien straalde ze een bepaald soort moederlijke veiligheid uit, waardoor een ieder die haar spreekkamer betrad door geen enkele andere arts meer behandeld wilde worden. Elke patiënt verliet de spreekkamer met een glimlach, waarop de volgende patiënt met de warme hartelijkheid (die mij bekend is uit het Midden-Oosten) de spreekkamer werd binnengroepen.

Bij het bespreken van de voor- en nadelen van de operatie hield ze het vaak kort en bondig, met de toespeling dat ze niet zo dol is op diplomatie. Haar humor was vertrouwd; het was dezelfde soort humor die ik kende uit de Arabische wereld. Droge, botte, zelfspottende humor die niet wacht op een lach van de ander. Tussen de patiënten door, vertelde ze me verhalen over Israël. Hoe het was om Hamas-leden als patiënt te hebben en over haar eigen ervaringen in Libanon in 1985, twee jaar na het bloedbad in Sabra en Shatila.

Vertrouwd

Haar manier van vertellen, haar grapjes, en haar persoonlijkheid waren zo vertrouwd, dat ze een tante van mij had kunnen zijn. De taal die zij met haar kinderen spreekt, kan ik voor een deel zelfs verstaan, zo veel lijkt ze op de taal die mijn familie tegen mij spreekt. Joden en Arabieren hebben dus meer gemeen dan besneden penissen en de vervloeking van varkensvlees.

De intensiteit van het Midden-Oosten conflict heeft dan ook bijna iets familiairs. En daarin ligt wellicht de kern van het Midden-Oostenconflict: dat het geweld van vandaag te maken heeft met de vrede van de tijden waarin Joden en Arabieren in harmonie samenleefden als twee volkeren die bijzonder veel met elkaar gemeen hadden. Bij de ontwrichting hiervan ontstaat de frustratie waardoor er onophoudelijk wordt doorgevochten.

Deze Israëlische arts zette al haar frustratie aan de kant als ze zorg verleende. Want in haar spreekkamer was iedereen in eerste plaats een mens. Ik wenste aan het eind van de ochtend dat ik in toekomst net zo’n geweldige arts als zij zou worden. Toen ik haar dit meedeelde grapte ze: ‘Zo Sabra, dan heb je de zionistische vijand overleefd.’ Nu de Gazanen nog...

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden