Lezersbrieven Fokke Obbema

De zin van het leven

Fokke Obbema beschreef hoe hij ‘even doodging’ (Zaterdag, 22 september). Enkele reacties.

Fokke Obbema. Beeld Jitske Schols

Gedenk te sterven

Wat een prachtig aangrijpend verhaal van Fokke Obbema over zijn hartstilstand en het opkrabbelen uit de dood. Wat een heldere beschrijving van wat zich allemaal in hem en rond hem heeft afgespeeld, en wat een durf om uit de controle te stappen. Lef om onder ogen te zien en niet te gaan negeren: ‘Aanvankelijk zag ik het als mijn taak haar (de dood) terug te duwen naar de randen van mijn bewustzijn. Gaandeweg veranderde dat en ben ik haar juist gaan waarderen.’

Hij lijkt geen moment in de slachtofferrol te zitten. Bovendien is hij vol liefde voor zijn vrouw, de brandweermannen, de artsen en vrienden. Fokke vraagt naar de zin van het leven. Hij concludeert dat de dood ons kan helpen onze kijk op het leven aan te scherpen. Ik concludeer dat als Fokke met zijn verhaal mij tot tranen toe kan bewegen en mij daarna een pulserende innerlijke blijheid bevangt op een zaterdagmorgen in de herfst met mijn koffie en mijn krant, hij dat ook bij anderen zal doen, zo verschillend zijn wij niet van elkaar.

Fokke danst het leven, na uit een zwart gat te zijn opgesprongen, ik dans graag mee, het mysterie van het leven in. Fokke bedankt voor je woorden vol van verbazing, gevoel, niet weten, wel weten en doorgaan.

Pracho Margreet Biesheuvel

Dag meneer Obbema,

Wat een aangrijpend verhaal. Ja, de dood is een groot raadsel. Mijn man is drie jaar geleden overleden. Je weet dat het gebeurt en je snapt het niet. Ik heb onlangs in een vesper hier in de Grote Kerk in Zwolle een overweging gehouden over waarom ik hier op aarde ben. En als je goed nadenkt vraag je je af waarom mensen niet wat bescheidener zijn. Waarom zo opscheppen? Iedereen is kwetsbaar. Niemand heeft het eeuwige leven.

U heeft heel goede mensen om u heen gehad. Wat fantastisch. En hoe moeilijk moet het zijn geweest weer op de been te komen.

Heel veel sterkte.

Els Rademaker-Vos, Zwolle

Lucht en licht

Mijn hartstilstand-ervaring speelde zich al wat langer geleden af (2011). Ook ik heb meer dan alleen moeten ‘wennen’ aan het leven. Het besef dat ik de periode na mijn hartstilstand niet als mijn ‘reservetijd’ of ‘resterende tijd’ moet ervaren, is de sleutel tot acceptatie geweest. ‘Het leven is’, daar komt het in mijn wereld op neer.

Ik heb in zeven jaar twee cabaretprogramma’s gemaakt en twee boeken gepubliceerd, die zowel persoonlijk als publiekelijk waren en daardoor ook weer aansluiting gevonden in de wereld waarin, zo ervaar ik het, leven en dood elkaar aanvullen. Zoals verdriet en blijdschap elkaar ook in balans houden. Wat ook zeer geholpen heeft, is de afstand die ik van mezelf nam om zoveel mogelijk te kunnen reflecteren op mijn ervaringen. Op deze manier verdween cynisme en oordeelgedrag.

Complimenten aan Fokke voor een goed artikel over een zwaar onderwerp dat met lucht en licht de lezer optimisme schenkt.

Luc de Graaf, Helmond

Herkenning

Met ontroering heb ik het artikel van Fokke Obbema gelezen. Ik heb sinds vier jaar slokdarmkanker en herkende, hoewel hij een andere ziektegeschiedenis heeft, heel veel in zijn artikel. Hij benoemde een aantal facetten van de verwerking van de ziekte die bij mij in de ‘cloud’ hingen, maar, door hoe hij het benoemde, helder werden. Dank daarvoor. Ik red het psychisch de ziekte te doorstaan door mijn fantastische vrouw en kinderen en door weg te zeilen in mijn verbeelding.

Ton van Kempen, Culemborg

Montaigne

Het prachtige en ontroerende verhaal van Fokke Obbema gelezen hebbende, schiet mij een ander citaat van Michel de Montaigne te binnen dan wat hij geeft: ‘Bezinning op de dood is bezinning op de vrijheid: wie geleerd heeft te sterven, heeft afgeleerd een slaaf te zijn.’ Dat is voor mij al een jaar of dertig à veertig een leidraad voor het leven; wie kan dit citaat beter op zijn waarde schatten dan Fokke Obbema?

Hans Thielen (82), Leeuwarden

Grote steun

Afgelopen weekend heb ik het prachtige artikel van Fokke Obbema gelezen. Graag wil ik hem danken voor het zo persoonlijk weergeven van zijn ervaringen en zeker ook van hetgeen zijn dierbaren is overkomen. Het artikel is, naar mijn mening, van grote steun voor allen die hetzelfde overkomen is. Bovendien geeft het heel goed weer waar hij en veel anderen mee worstelen. Door mijn werk hoor ik veel ervaringsverhalen en Fokke Obbema geeft door het schrijven over zijn eigen ervaring zo persoonlijk en helder weer wat er vaak nadien optreedt. Enkele woorden die mij opvielen waren controle, angst, de zin van het bestaan en hoe hij daarmee omgaat.

Hanneke Oonk, Huizen, counsellor/MBSR-trainer

De dood van mijn vader

Voor mij zit er een persoonlijk aspect aan het verhaal van Fokke Obbema. In 1950 overleed mijn vader volkomen onverwacht op 27-jarige leeftijd. Mijn ouders waren net een halfjaar getrouwd en mijn moeder was bijna vijf maanden in verwachting van haar eerste kind, van mij dus. Obbema’s verslag van wat zijn vrouw meemaakte toen hij een hartstilstand kreeg, komt vrijwel woordelijk overeen met het verhaal dat mijn moeder tientallen keren verteld heeft over de dood van mijn vader. Voor ons is het altijd een raadsel gebleven waaraan mijn vader overleden is, hoe zo’n kerngezonde jonge man zomaar dood kon blijven. Obbema’s verhaal is het antwoord op die vraag.

Sijmen Tol, Edam

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden