Column Frank Kalshoven

De WW kan anders en beter: ‘Komt u zich maandag maar melden voor werk en scholing’

Kamer, zagen we vorige week, windt zich op over het voorstel van Brussel om Europeanen het recht te geven hun WW-uitkering zes maanden te ontvangen in een ander land. De Polenvakantie. Maar om zes maanden WW te kunnen ontvangen moet eerst zes jaar in Nederland premie zijn betaald. Korte WW is veel problematischer. Voor Polen (en andere Europeanen) én voor mensen in Nederland.

Kunnen we voor de WW-premiebetalers een betere deal bedenken? Laten we het proberen.

Een deelnemer aan de WW heeft een dubbele persoonlijkheid. Als werkende die premie betaalt is zijn doel: zo min mogelijk schade. Als premiebetaler wil hij dat mensen die een beroep doen op de verzekering zo snel mogelijk nieuw werk vinden.

Zijn perspectief verandert als hij schade heeft, zijn werk verliest. Vooral als de ontslagvergoeding van de werkgever als appeltje voor de dorst op de bank staat, kan het best even duren voor er gevoel voor urgentie ontstaat in de zoektocht naar nieuw werk. Hij heeft toch jarenlang premie betaald? Voor sommigen, zagen we vorige week, maakt de WW zelfs deel uit van het verdienmodel: zes maanden te hard werken in Nederland, drie maanden uitrusten in het (goedkopere) moederland.

Deze spanning tussen de WW-premiebetaler en de WW-uitkeringsontvanger, deze tegenstrijdigheid in onszelf, bestaat al sinds er verzekeringen zijn. De afgelopen decennia is de WW steeds kariger en strenger geworden, om de uitkeringsontvanger in onszelf tot actie aan te zetten. De toegangseisen zijn aangescherpt; de maximale WW-duur is in stappen ingekort; de sollicitatieplicht en de acceptatieplicht voor nieuw werk zijn strenger geworden.

Dit strenge beleid is effectief geweest, maar de grenzen zijn bereikt. Het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) telde eind vorig jaar 246 duizend WW-uitkeringen. Het telde tegelijkertijd 264 duizend vacatures.

Kan het anders? Ja, en de basisgedachte is simpel. WW-uitkering aanvragen? Geen probleem, komt u zich vanaf maandag maar melden voor werk en scholing.

Waarom zou dit een vruchtbare denkrichting kunnen zijn? Omdat zo minstens twee vliegen in één klap worden geslagen.

Eén: Nederland is in één klap verlost van het morele gevaar dat bij verzekeringen hoort. Een deel van de rechthebbenden zal er geen zin in hebben zich te gaan melden en prompt nieuw werk zoeken. Export van WW-uitkeringen naar andere Europese landen wordt praktisch onmogelijk. Het aantal WW-aanvragen zal dalen, en precies met de mensen die je als premiebetaler ook geen WW wilt uitbetalen. Mensen die zich toch aanmelden voor WW hebben (dus echt) een probleem bij het vinden van werk. Dat is de groep die je wél een WW-uitkering wilt betalen.

Twee: De verzekeraar (UWV) krijgt de kans om mensen met arbeidsmarktproblemen echt te helpen. Ze zijn in huis, je kunt met ze praten, je kunt achterhalen wat het probleem is, en er samen iets aan doen. Je kunt korte cursussen en trainingen aanbieden. Je kunt langduriger omscholen. Vacatures zoeken. Je kunt indien nodig ook eens een schop onder een kont uitdelen.

Bezwaren? Zowel voor de premiebetaler (die wil dat zijn premie goed besteed wordt) als voor de uitkeringsontvanger (die echt geholpen wordt bij werkproblemen) lijkt het een betere deal. Maar is het niet duur? De ‘schade’ per WW-uitkering gaat omhoog, omdat niet alleen de uitkering zelf maar ook de aandacht en scholing uit premiegeld moet worden betaald. Maar het aantal WW-uitkeringen zal afnemen, met de mensen die geen zin hebben in die poespas. Het saldo? Ik weet het niet (echt).

Laat zo’n WW toch iets duurder zijn. Is dat dan erg? Niet per se, want we krijgen er ook meer voor. Echte hulp bij pech op de arbeidsmarkt.

Frank Kalshoven is directeur van De Argumentenfabriek. Reageren? Email: frank@argumentenfabriek.nl.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden