CommentaarRaoul du Pré

De wind draait in het denken over marktwerking

Een distributiecentrum van PostNL in Sassenheim. Beeld Freek van den Bergh / de Volkskrant

De signalen rijgen zich aaneen: ook het Binnenhof ontdekt de schaduwzijden van de marktwerking.

De hoop die hier en daar de kop opsteekt dat de coronacrisis onze maatschappelijke ordening abrupt zal veranderen, verdient nuance: zo snel gaat dat niet in een land waar zoveel partijen het eerst met elkaar eens moeten zien te worden voordat er aan het roer wordt gedraaid. Elk zwart-witdebat eindigt hier in grijstinten.

Niettemin steekt er af en toe wind op uit een nieuwe richting en dat moment lijkt nu aangebroken: het geloof in de marktwerking, dat het beslissende deel van de politiek dertig jaar lang in de greep had, is op z’n retour. De signalen rijgen zich aaneen. CDA-staatssecretaris Keijzer ziet geen heil meer in maximale concurrentie op de postmarkt en maakt zich hard voor de fusie van PostNL en Sandd. D66-staatssecretaris Van Veldhoven ontwijkt de marsorder van de Europese Commissie die concurrentie op het spoor beveelt en gunt de NS een nieuwe concessie tot 2035. VVD-fractievoorzitter Dijkhoff ziet grenzen aan de wereldvrijhandel en vindt dat de laagste prijs niet altijd meer leidend moet zijn. CDA-minister De Jonge kondigt intussen het einde aan van het marktdenken in de zorg: ‘Daar waar de financiering erop gericht is om te concurreren, moet dat anders worden geregeld.’

Geheel nieuw is dat allemaal niet. In het afgelopen decennium zwol de kritiek aan. Bijvoorbeeld in de Eerste Kamer, die vanuit haar ‘reflecterende rol’ uiterst kritisch rapporteerde over de grote privatiseringen van voormalige overheidsdiensten: het resultaat viel tegen, de gewenste concurrentie kwam er niet of nauwelijks en er was heel beperkt nagedacht over de positie van de burger. Te vaak raakte ook de verantwoordelijkheid zoek en bleek het voor volksvertegenwoordigers lastig om nog iemand op het matje te roepen bij notoire misstanden.

De coronacrisis brengt het denken in een stroomversnelling. Al is het maar omdat we ondervinden dat centrale regie van de overheid soms onmisbaar is. Dat nu tot in de top van VVD en CDA oog komt voor de schaduwzijden van drie decennia geloof in de vrije markt, maakt hopelijk ruimte voor serieuze verbeteringen. Er is alle reden voor nieuwsgierigheid naar de verkiezingsprogamma’s die later dit jaar verschijnen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden