Column Merel van Vroonhoven

De wet van de toenemende onzekerheidstolerantie: daar brengt zelfs mijn innerlijke criticus niets tegenin

Ken je dat gevoel, dat je een ingrijpende keuze hebt gemaakt, je er helemaal senang mee bent en dan opeens uit het niets, je toch de zenuwen krijgt? En steekt er dan ook zo’n stem vol verwijten de kop op?

Die van mij heeft sinds vanochtend weer haar intrek genomen in mijn hoofd. Ze legt me haarfijn uit waarom het vooral een onzalig en dom idee was om op mijn 51ste een topfunctie te verlaten. Hoe ik het in mijn bolle hoofd heb gehaald om te denken dat ik nu nog leraar kan worden. Of ik soms vergeten ben dat je geestelijke vermogens gierend achteruitgaan als je ouder wordt?

Ik ken haar wel, dat kruiperige, negatieve kreng. Het is mijn innerlijke criticus. Drizella noem ik haar, naar de akelige stiefzus van Assepoester. Ik ken haar mijn hele leven al. Stapels zelfhulpboeken heb ik verslonden om van haar af te komen, of beter nog: haar niet te serieus te nemen. Je moet haar niet van je afschudden, je moet haar omarmen en liefdevol behandelen. Nou, zo makkelijk is dat niet. Zelfs niet op je 51ste.

En dan al die mensen die mij vertellen hoe dapper en moedig ze het vinden. Goed bedoeld, hoor, maar moet je echt zo dapper en moedig zijn om op latere leeftijd je carrière een andere wending te geven? Een leven lang leren is toch het devies nu we almaar ouder worden en langer moeten werken? Het is zelfs overheidsbeleid, praat ik mezelf moed in.

Het mag niet baten, al mijn jarenlang zorgvuldig opgebouwde zelfverzekerdheden zijn met de noorderzon vertrokken. Waar ben ik toch zo bang voor? De afkeurende blikken van de pabo-docenten, de rode pen van mijn stagebegeleidster? Dat ik geen plaatje krijg of krul in mijn schrift? Dat ik geen orde kan houden en de kinderen met stoelen gaan gooien? Dat ik mij het vak niet meer eigen maak?

Volgens mijn pabo-docent is het een bekend fenomeen, dat gevoel van onzekerheid bij zij-instromers. Uit onderzoek blijkt dat wanneer iemand succesvol is in een baan (en het langer doet) de hoeveelheid onzekerheid die hij aankan, afneemt. Het wordt afnemende onzekerheidstolerantie genoemd. En dat geldt dan in een baan die je door en door kent. Wat nu als je een heel nieuw vak gaat leren, waarin je per definitie veel fouten gaat maken? Mijn pabo heeft besloten het aantal pagina’s dat je mag inleveren te maximaliseren. Zij-instromers schijnen zo hun best te doen dat ze van elke eenvoudige opdracht een complete afstudeerscriptie maken. Veel tekst als bescherming tegen onzekerheid.

Fijn om te weten, hoor, dat ik in die valkuil kan storten. Wat moet ik met deze wetenschap? Ik besluit het een van mijn puberzonen te vragen. Hij kijkt verstoord op van zijn mobieltje: ‘Nou, mam, dan is het toch heel simpel? Als je zekerheid afneemt met meer ervaring dan neemt die met minder ervaring toe.’

Ik kijk hem dankbaar aan.

De wet van de toenemende onzekerheidstolerantie. Daar brengt zelfs Drizella niets tegenin.

Derde aflevering van de serie die Merel van Vroonhoven schrijft over haar overstap van topvrouw bij de Autoriteit Financiële Markten naar zij-instromer in het onderwijs. Lees hier de vorige aflevering.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden