De westerse machten signaleren ongewild hoezeer ze inzake Syrië buitenspel zijn komen te staan

Commentaar

de Russische ambassadeur bij de VN Vassili Nebenzia spreekt met zijn Amerikaanse collega Nikki Haley. Foto EPA

Westen wil antwoorden op gifaanval, maar heeft weinig troeven in handen.  

Een onderzoeksmissie van de Organisatie voor het Verbod op Chemische Wapens (OPCW) doet – helaas pas na een week – onderzoek in de buitenwijk van Damascus waar ­vorig weekend tientallen slachtoffers vielen na een vermoedelijke gasaanval. Westerse landen bezinnen zich op een antwoord: chemische wapens zijn immers vanwege hun nefaste uitwerking door de internationale gemeenschap in de ban gedaan.

Assads Syrië, de vermoedelijke dader, ontkent net als bij vorige incidenten dat chemische wapens zijn gebruikt. Rusland vuurt weer fantastische alternatieve theorieën af op een publiek dat daarvoor helaas, ook in het Westen, steeds ontvankelijker is. Na eerst te hebben ontkend dat gifgas werd gebruikt, verklaarde ­minister Lavrov vrijdag dat het een ‘nieuw verzinsel’ betreft, in scene gezet door de geheime diensten van een ‘Russofobe staat’.

Over dat eerdere ‘verzinsel’, de moordaanslag in Groot-Brittannië op oud-spion Skripal en zijn dochter Joelia, leed het Kremlin deze week twee nederlagen: het OPCW bevestigde ‘de Britse onderzoeksresultaten dat een giftig chemisch middel werd gebruikt’ en dat dit middel ‘van een grote zuiverheid was’. En de uit het ziekenhuis ontslagen Joelia Skripal liet weten dat ze op een veilige plek zit, nu geen behoefte heeft aan Russische diplomatieke hulp en dat niemand namens haar vader en haar kan spreken.

Het Westen heeft zich grotendeels afzijdig gehouden van de Syrische Oorlog – behalve in de bestrijding van IS en inzake chemische wapens. In 2013 sprak president Obama met Rusland een verplaatsing onder VN-auspiciën af van veel chemische wapens uit Syrië . En vorig jaar liet Trump raketten afvuren op een Syrische luchtbasis na een gifgasaanval op Khan Sheikhoun. Ook toen sprak Rusland van een ‘provocatie’ en een ‘verzinsel’, maar concludeerden VN-onderzoekers dat er wel degelijk sprake was van een gifgasaanval door Assads troepen.

Gezien de blinde ontkenningen en de muur van Russische veto’s tegen pogingen de VN een grotere rol te geven, is het begrijpelijk dat westerse landen buiten de Veiligheidsraad om naar een weg zoeken om Assad te straffen voor het gebruik van verboden ­wapens. Maar wat kunnen westerse landen, als OPCW-onderzoek gebruik van gifgas aantoont, doen dat meer is dan een symbolische actie waarbij ook nog eens forse risico’s worden genomen op een militaire confrontatie met Rusland (al zijn er naast alle retoriek directe contacten om dat te voorkomen)?

De moraal van de rode lijn wordt ondergraven door de voornaamste persoon die hem trekt: president ­Donald Trump. Kort nadat hij een terugtrekking uit Syrië had aangekondigd, deed hij deze week een soort oorlogsverklaring-per-Twitter, om daarna zijn woorden later weer half in te slikken. Wellicht kwam dit door zijn minister van Defensie Mattis, die waarschuwde voor oncontroleerbare escalatie.

Dat het Westen niet in het Syrische conflict intervenieerde is, zeker na het fiasco van de Irak-oorlog, heel begrijpelijk. De strategische prijs is evenwel hoog: de opkomst van Rusland en Iran in de regio – met alle mogelijke gevolgen van dien, inclusief het risico op nieuwe, nog verwoestender oorlogen.

Een lichtpunt is dat behalve de VS ditmaal ook Frankrijk en Groot-Brittannië betrokken zijn. President Macron sprak vrijdag na een telefoontje met ­Poetin van de noodzaak van meer diplomatie en ­dialoog inzake Syrië. Het was, na Trumps ‘tweet van de week’, het understatement van de week. Ongewild ­signaleren de westerse machten vooral hoezeer ze inzake Syrië buitenspel zijn komen te staan.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.