column in geldrop

De wereld is wankel, maar niemand is bang voor de bom

In het schuurtje bewaart ze een paar betonscharen – kleintjes, voor het hekwerk. Het is een misvatting dat betonscharen groot moeten zijn. De enige grote hangt aan de muur, daar haalde ze militaire communicatiemasten mee omver, eenvoudig werk. 

Mariëtte Moors, nu Beeld Toine Heijmans

Die masten staan overeind met drie tuidraden: ‘Als je er één doorknipt trekt-ie zichzelf naar de grond’. Zo gewoon was het doorknippen van hekken en tuidraden geworden dat ze te laat de agenten zag en opnieuw werd gearresteerd.

Mariëtte leidde een actieleven zoals je dat nergens meer ziet: continu, geconcentreerd, onverdroten. Al het andere vergetend vocht ze tegen de atoombommen die daar lagen – liggen, nog steeds, het bewijs daarvoor is een verslag dat de Navo deze zomer liet slingeren op internet. Te hopen is dat ze minder slordig omgaan met hun nucleaire wapens.

Het haalde trouwens niet eens de nieuwspagina’s van deze krant. De krant van wijlen Opland.

Vrijwel niemand maakt zich nog druk om de atoombommen die in onbekende staat op iets wachten in het Brabantse land bij Volkel. Mariëtte is met pensioen, holderdebolder gestopt zoals ze holderdebolder begon in 1983. Veertig was ze toen, stel je voor. Ze werkte netjes bij schildersbedrijf Knaapen op kantoor, alleenstaande moeder van twee kinderen, ‘ik wist niks van de wereld, op school durfde ik ook al nooit niks’, maar na de massale demonstraties tegen kernwapens gooide ze haar oude leven overboord, alle consequenties aanvaardend. Dat haar dochters op bezoek moesten in de Bijlmerbajes. Dat een politiewagen stopte voor de deur en ze tegen de kleinkinderen zei: ‘O, die komen oma weer halen’.

Nou ja, schrijver Anne-Gine Goemans maakt zich wel degelijk druk over atoombommen en bood Mariëtte het eerste exemplaar aan van haar mooie nieuwe roman Holy Trientje met als opdracht: ‘Ik vind je een held!’ Vindt Mariëtte zelf trouwens niet.

Massaal protest, toen Beeld ANP

Mariëtte was een enigma van haar tijd, de tijd van de bom. Het Journaal bracht infografieken met het actuele aantal kruisraketten: de rode van de Russen, de blauwe van ons. Dat was overzichtelijk. De wereld van nu is wankel en gevuld met wispelturige machthebbers die over kernwapens beschikken. ‘Maar weet je wat de mensen zeggen? Als die bommen afgaan merken we er toch niks van.’

Mariëtte knipte de hekken van de luchtmachtbasis open en ging een geheime barak binnen waarvan de deur open was en trof er Amerikaanse soldaten die naar football keken, de uzi’s op schoot.

‘Who are you?’ vroegen ze.

Nou: Mariëtte Moors.

Ze jatte papieren, lijsten met namen van alle Amerikaanse soldaten inclusief adressen. Ze bezette de verkeerstoren, de stalen deur stond open, barricadeerde de trap en belde het ANP: ‘we zitten in de verkeerstoren’. Ja, mooi. ‘Jeetje daar lag veel porno zeg’ – dat scheurden ze dan stuk. Cordon militairen eromheen, ze voelde geen angst, ‘ik voelde gewoon mácht’.

Ze zat honderden keren vast. Mislukte ontsnapping uit de vrouwengevangenis: twaalf dagen isoleercel.

(Na 9/11 kwam de marechaussee langs en vroeg: Mariëtte, kun je alsjeblieft een paar dagen niet op Volkel komen? Heeft ze gedaan.)

‘Het is nou net of ik alles zit te zwetsen, maar ’t is echt gebeurd.’

Nu moet ik even knipperen met mijn ogen: de diehard anarchistische powervrouw in de deuropening is een, ik mag dat zeggen want ze zegt het zelf, ‘brave oma’ geworden met een lach die doorstraalt in haar ogen. Gelijkvloerse seniorenwoning. Doos met oude foto’s op tafel, nooit gesorteerd, het lijkt erop dat ze nu pas begonnen is met het begrijpen van die tijd.

‘We wilden aandacht voor de atoombommen. Dat was het enige doel.’

En vergeet de vrolijkheid niet die het actieleven omgaf, het gevoel te werken aan een betere wereld. De commandant van luchtmachtbasis Woensdrecht die verliefd werd op een activiste, haha, later trouwden ze, ‘heerlijk toch’.

Mariëtte Moors, toen Beeld ANP

Maar tegen de eeuwwisseling begon de aandacht van de pers te tanen, een paar jaar later bezette ze nog één keer de radartoren, ‘en daarna kwam ik depressief thuis, dacht: is het nu over? Voor wie doe ik het nog?’

Ze mocht ook niet meer van haar kinderen. Die wilden Mariëtte Moors ook wel eens voor zichzelf. ‘Achteraf begreep ik pas wat ik ze heb aangedaan.’

Ze betrok dit huis en ging kranten bezorgen om de AOW aan te vullen – daar is ze trouwens een maand geleden mee gestopt want je verdient er zes euro op een ochtend mee, absurd.

Ik zeg: de bommen wonnen.

‘Misschien wel.’ Even had ze hoop, ‘met Obama en zo’, maar nu heeft Trump het kernwapenverdrag opgezegd, koerst Iran op een eigen bom en who cares?

Nou: ‘die scholieren demonstreren voor het klimaat, dat is iets’- Mariëttes ogen veranderen van kleur.

Iemand moet de biografie schrijven van Mariëtte Moors, zodat we het niet vergeten. Voordat de bom valt.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden