Column Max Pam

De weg naar de financiële hel is geplaveid met goede voornemens

Als hij slaagt voor zijn eindexamen wil mijn zoon gaan studeren in Nijmegen. Katholiek en links zijn ze daar, jaja, maar van mij mag het. Het is zijn keus en ik vond de campus er verrassend mooi uitzien. De vraag is uiteraard: wie gaat dat betalen?

Papa en mama natuurlijk!

Tenminste, dat was zo in mijn tijd. Een beurs kreeg je alleen als je ouders armlastig waren, een duidelijk principe. Wie niet kon rondkomen van een beurs, zocht een baantje. Studenten uit gegoede families hadden het wel gemakkelijker, maar beursstudenten die het op die manier wisten te redden, waren vaak slimmer en wilskrachtiger dan de rest. Ik stel mij voor dat zo het PvdA stemmende leger van doctorandussen is ontstaan. Stijging op de sociale ladder was toen nog heel gewoon. Daar is inmiddels ook de klad in gekomen, las ik bij Martin Sommer.

Hoe het er tegenwoordig voorstaat, moet ik nog uitzoeken, maar de tekenen lijken niet gunstig. Zo werd dit weekend bekend dat Jesse Klaver zijn handen aftrekt van het leenstelsel voor studenten. Ook bij GroenLinks waren ze er achter gekomen dat je schulden maakt als je leent – heel verrassend. Maar anders dan toen worden de studenten van nu beheerst door ‘leenangst’. Kennelijk hebben zij zo weinig vertrouwen in de toekomst dat zij denken het geleende bedrag niet terug te kunnen betalen.

Daarmee lijken zij vooral op de generatie van mijn ouders. Voor mijn ouders was geld lenen zo’n beetje de grootste vernedering die een mens kon ondergaan. Ik herinner mij dat mijn vader met zijn hoofd tegen het plafond sprong, toen ik hem vertelde dat ik enkele tonnen had geleend om een huis te kopen. Ik leek wel krankzinnig, dat werd mijn ondergang, ik zou dat nooit kunnen terugbetalen. Ik heb toen maar niet verteld dat ik ook nog een zogenaamd ‘plankrediet’ had afgesloten, waarbij ik continu 25 duizend gulden leende, tegen 1 procent rente per maand. Voor als ik eens een nieuwe televisie of een tweedehands auto wilde kopen. Mijn generatie draaide zijn hand niet om voor een lening meer of minder. Dat geld gingen we later, als wij groot waren, allemaal terugbetalen. Die zekerheid, dat optimisme, is er kennelijk niet meer. Deze generatie wapent zich op voorhand tegen een nieuwe financiële crisis die onafwendbaar komen moet.

Toen Jesse Klaver in Trouw liet weten af te willen van het leenstelsel, waarvan hij nota bene zelf de architect was geweest, zei hij: ‘Beter ten halve gekeerd dan ten hele gedwaald’. Hij zei het met een zekere trots, de staatsman in spe die boven zichzelf uitstijgt door een fout toe te geven. Maar ik dacht: ‘Ja, en nu?’.

Politici hebben een systeem bedacht waardoor studenten in problemen zijn gebracht. Gaan die het geleende geld terugkrijgen? Of wordt de rente op hun lening juist verder verhoogd, terwijl de rente op een spaarrekening zo’n 0,0 procent is. Omdat ik, net als Klaver, dol ben op spreekwoorden, kom ik uit bij de weg naar de hel die geplaveid is met goede voornemens. In mijn kwaadaardigste dromen ontvouwt zich bij mij de gedachte om politici die onnuttige of anderszins verkeerd uitgepakte maatregelen hebben ingevoerd hoofdelijk aansprakelijk te stellen voor de schade. Oké, wij gaan nu die 600 miljard euro uitgeven aan het klimaat, maar als in 2050 om de een of andere reden onverhoopt blijkt dat het niet werkelijk heeft geholpen dan moeten jullie die kosten uit eigen zak terugbetalen.

Binnenkort loopt de weg naar de hel inderdaad naar Zandvoort, waar 250 duizend gemotoriseerde sprinkhanen de Grand Prix gaan volgen. Eerst was daar het goede voornemen van de plaatselijke gemeenteraad. Zelfs de GroenLinks-fractie stemde voor de Formule 1 in de eigen achtertuin. Het moest dan wel ‘een zo duurzaam mogelijke Grand Prix’ worden, laat mij niet lachen.

Na het goede voornemen komt, zoals deze krant het formuleerde, ‘de logistieke nachtmerrie’ om al die sprinkhanen naar Zandvoort te vervoeren. Ik stel voor om alle extra kosten die bij deze operatie door burgers en overheden zullen worden gedragen, direct en persoonlijk te verhalen op de Zandvoortse gemeenteraad, Prins Bernhard (circuitmelker), Jumbo (sponsor Max Verstappen), Red Bull (smerig, ongezond drankje), Jan Lammers (race-directeur en tevens verslaggever Studio Sport!), Jan Pieter Balkenende, Michael van Praag (beiden ambassadeurs) en op al die anderen die gewedijverd hebben om de race naar Zandvoort te halen. Schadeclaims aan omgeving en milieu kunnen ook bij hen worden ingediend. Ik vraag me zelfs af of de inwoners van Zandvoort niet hoofdelijk moeten worden aangeslagen, want per slot hebben zij deze gemeenteraad gekozen.

Kortom, zijn dit uw problemen? Of zoals Remco Campert ooit in navolging van Willy Derby dichtte voor Rijk de Gooyer: ‘Heidewitska, vooruit geef gas!’.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.