column Sheila Sitalsing

De VVD huldigt individuele mobiliteit als onvervreemdbaar liberaal principe

Van alle dingen waar ze bij de VVD een hekel aan hebben, is de afschuw van rekeningrijden, kilometerbeprijzing, spitstarief, tolheffing, betalen voor asfaltgebruik, of hoe je het ook noemen wil, het grootst. De weerzin zit diep verankerd in het dna van de partij die individuele mobiliteit huldigt als onvervreemdbaar liberaal principe. En asfalt als eerste levensbehoefte. En 130 kilometer per uur als één van de grote triomfen van het eerste tijdperk-Rutte.

Een VVD-econoom, zo legde Gerrit Zalm (VVD-coryfee én econoom) mij ooit uit, ‘herken je aan zijn opvatting dat prijsprikkels áltijd werken, om bijstandsmoeders aan het werk te krijgen, of om ziekenhuizen aan te zetten tot het leveren van betere zorg. Behalve wanneer het autorijden betreft. Dan vinden ze marktwerking en prijsmechanismen plotseling groteske onzin.’

Bij het CDA vergeten ze weleens waar ze ook alweer voor of tegen waren, maar rekeningrijden, daar moesten ook zij altijd weinig van hebben.

Daarom is het er nooit van gekomen. Er wandelde altijd wel een roedel CDA’ers of VVD’ers door het landsbestuur, immer paraat om er met gestrekt been in te gaan wanneer iemand een voorzichtige poging deed een vorm van kilometerbeprijzing bespreekbaar te maken. En als ze een keer in een onbewaakt moment van het rechte pad dreigden te geraken, was er wel De Telegraaf (‘geldklopperij’, ‘betalen om in de file te staan’, ‘diefstal’, ‘gewone man de dupe’, ‘strop voor forens’) om ze op koers te houden.

Het doorslaggevende argument was altijd dat de mensen in het land het niet willen, maar de Volkskrant vroeg aan I&O Research om dat uit te zoeken door het de mensen in het land gewoon eens te vragen. En wat je al aan je theewater kon voelen, bleek dinsdag volgens representatief onderzoek te kloppen: ze willen het best. Ook als ze veel kilometers rijden. Ook als ze VVD of CDA stemmen.

De mensen zijn heus niet gek, die vinden ook dat het slimmer en rechtvaardiger is om automobilisten meer te laten betalen voor het rijden in een auto en minder voor het hebben ervan. Na ettelijke kilometers asfalt erbij kwakken, weten we dat nieuwe rijstroken binnen de kortste keren gewoon nieuw verkeer aantrekken, en dat de files even lang blijven. Dat rijden duurder maken wél helpt tegen files, snappen de meeste mensen inmiddels ook. Dat je de invoering van zoiets met voorwaarden moet omkleden, vinden de meeste mensen ook, en terecht: de huidige wegenbelasting fors omlaag of naar nul, werkgevers dwingen tot het verzinnen van creatieve vervoersoplossingen of tot fatsoenlijke compensatie voor hun medewerkers die afhankelijk zijn van de auto voor hun woon- werkverkeer en de garantie dat de overheid onze data niet gaat misbruiken voor allerlei ongein.

Alles stroomt. Niet alleen een meerderheid van de mensen in het land is inmiddels voor, ook de autobelangenvereniging RAI is al een tijdje voor rekeningrijden – daar staat dan ook een verstandige man met veel verstand van de werking van prijsprikkels aan het hoofd. Bij de ANWB vallen zeer genuanceerde geluiden te noteren. De Telegraaf strijdt tegenwoordig voor andere dingen, zoals het behoud van de gehaktbal en de gestampte pot.

Hoog tijd dat een paar regeringspartijen de tijdgeest beter gaan leren verstaan.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden