Commentaar Atoomakkoord

De VS tegen Iran: Trump heeft zich in een dwangpositie gemanoeuvreerd

De Verenigde Staten en Iran lijken op een botsing af te stevenen.

Demonstranten staan rondom een Iraanse man met een Trumpmasker tijdens een anti-VS rally. Beeld EPA

Een jaar geleden stak de Amerikaanse president Trump het lont aan en nu staat het kruitvat op ontploffen. Tot ontsteltenis van de Europese landen zegde Trump het atoom­akkoord met Iran op, volgens hem de ‘slechtste deal van de wereld’. Nu lijken de twee landen af te stevenen op een vrijwel onvermijdelijke botsing.

Het akkoord hield in dat Iran zijn nucleaire programma grotendeels zou staken in ruil voor de opheffing van de economische sancties tegen het land. De Europese landen, China en Rusland hielden wel vast aan het akkoord, maar de VS draaiden Iran de duimschroeven de laatste tijd zo stevig aan dat het land zich nu ook opmaakt om het akkoord op te blazen.

Iran heeft laten weten dat het de verrijking van uranium (nodig voor het vervaardigen van kernbommen) zal hervatten, als de EU-landen niet meer doen om de economische banden met het land te herstellen.

De Iraanse leiders willen de EU-landen zo dwingen een keuze te maken tussen het overeind houden van het akkoord en hun band met de VS. Die lijken erop uit een machtswisseling in Teheran uit te lokken door de economie steeds verder af te knijpen.

In de praktijk kunnen de EU-landen maar weinig uitrichten. Zij kunnen hun bedrijven niet dwingen zaken te doen met Iran met als risico dat die op hun beurt getroffen worden door Amerikaanse strafmaatregelen.

Als de EU-landen het laten afweten, komt de Iraanse president Rohani onder zware druk te staan van de hardliners om weer vaart te zetten achter het nucleaire programma. Dat zou kunnen uitmonden in een militair conflict met de VS.

Trumps nationale veiligheidsadviseur John Bolton pleit al sinds jaar en dag voor militair ingrijpen, volgens hem de enige manier om Iran van een kernbom af te houden. Of Trump daarop zit te wachten is de vraag: hij vindt juist dat de VS zich zo veel mogelijk uit de wereld moeten terugtrekken.

Trump riep Iran donderdag op nieuwe onderhandelingen met de VS te beginnen, maar met het opblazen van het akkoord zonder dat er aanwijzingen waren dat Iran zich er niet aan hield, heeft hij zich in een dwangpositie gemanoeuvreerd. Het zijn nu de hardliners in Teheran die de regie in handen hebben: een doem­scenario.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden