De vruchtbaarheidsindustrie geeft meer om de fantasie van wensouders dan om de gezondheid van donorkinderen

Geheimhouding rondom de verwekkingswijze zou slecht zijn voor het sociale welzijn van donorkinderen

In de vruchtbaarheidsindustrie wordt ouders aangeraden om de verwekkingswijze geheim te houden voor hun donorkind. Onterecht, betoogt Ties van der Meer. Niet alleen ontbreekt de wetenschappelijke onderbouwing, maar ook zou het de rechten van het donorkind schenden.

Beeld Colourbox

Liesbeth Staats roept in haar opiniestuk ‘Vruchtbaarheidsindustrie verdient een stevig debat’ op tot een discussie over de grenzen van wat toelaatbaar is (Opinie, 13 april).

Het debat over de grenzen aan een kinderwens is ingewikkeld door alle emoties van ouders. Maar misschien nog wel meer door de misvattingen die spelen rond behandelingen met gedoneerde sperma- of eicellen en draagmoederschap.

Ties van der Meer. Beeld RV

Hoewel veel klinieken dit wel zo noemen is geen enkele interventie die gebruikmaakt van gedoneerde sperma- of eicellen een ‘vruchtbaarheidsbehandeling’. Niemand wordt er vruchtbaar van. Wat wel gebeurt is het verwekken van een kind. Na geboorte van dit kind zijn de ouders niet vruchtbaar, maar niet meer kinderloos.

Familiegeheim

Ouders wordt nog steeds verteld dat zij de verwekkingswijze geheim moeten of mogen houden. De onschuld van die geheimhouding (een familiegeheim) is op geen enkele wetenschappelijke kennis gebaseerd, maar helpt om te doen alsof de donor of draagmoeder niet bestaat.

Door anonimiteit en geheimhouding lijkt het alsof artsen medisch handelen en kunnen zij niet gecontroleerd worden.

Ouders worden niet voor vruchtbaarheid behandeld, maar geholpen met de fantasie dat zij wel vruchtbaar zijn en de donor niet bestaat.

De betrouwbaarheid van artsen is voor wensouders belangrijk omdat het henzelf ontslaat van een verantwoordelijkheid in medisch opzicht voor hun kind. Het is tenminste beter (lees medisch veiliger) dan de kroeg induiken en met de eerste de beste een kind krijgen.

Regels ontbreken

Het medische voordeel van een kliniek boven iemand uit de kroeg is echter minimaal en heeft zelfs duidelijke nadelen.

Er is geen wettelijke regel over hoe donoren worden gescreend. Zij worden gecontroleerd op soa’s. Op erfelijke aandoeningen en psychische gesteldheid wordt niet getest, maar er wordt gevraagd wat de donor daarover kwijt wil. Gezien dat donoren vaak jong en (nog) gezond zijn wanneer zij doneren, zullen zij aandoeningen niet weten en niet noemen.

Er zijn vervolgens geen wettelijke regels over of zij deze in hun latere leven alsnog moeten melden en of de ouders en het donorkind dan moeten worden ingelicht. Dit is een groot nadeel ten opzichte van die man uit de kroeg, die je kunt opzoeken via sociale media en door wie je ingelicht kan worden als er iets bij hem of zijn familieleden speelt. Dat kan ook als hij ouder wordt of nieuwe ziekten genetisch herkend worden.

Beschermende factoren

Wensouders kopen bij de kliniek de fantasie ‘het verantwoordelijk aan te pakken’.

Goede en uitgebreide familierelaties zijn beschermende factoren en dragen bij aan de gezondheid en het sociaal welzijn, zo blijkt uit veel onderzoek. Het uitsluiten van familie­leden leidt tot loyaliteitsproblemen en gevoelens van minderwaardigheid van betrokken kinderen. Dit geldt ook voor donorkinderen.

Er wordt geen recht geschonden wanneer het gebruik van anonieme donoren of commerciële draagmoeders wordt verboden. Wensouders staat niets in de weg zolang zij de donoren of draagmoeders maar erkennen als belangrijke familieleden van hun kind(eren). Dat vraagt van wensouders dat zij hun fantasie van ‘alleen met z’n twee een kindje krijgen’ opgeven want de kosten daarvan wentelen zij nu af op het kind dat zij wensen.

Bij Stichting Donorkind melden zich nooit donorkinderen met een donor die bekend was en met wie zij contact konden hebben. Logisch want zij mogen in vrijheid hun familierelaties vormgeven. Hun rechten worden niet geschonden. De arts en kliniek houden zich ver van hun privé­leven.

Goede wensouders zoeken naar een bekende donor of draagmoeder, die een rol speelt in het familieleven van hun kind. Goede artsen stellen alles in het werk om daarbij te helpen, ijveren voor strenge wetgeving en zijn bescheiden over hun kennis en rol. 

Ties van der Meer is donor en donorkind en voorzitter van Stichting Donorkind.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.