ColumnElma Drayer

De vrouw van Omtzigt was plots haar verstand verloren

Van CDA-premier Ruud Lubbers – sinds 2018 niet meer onder de levenden – staat mij bovenal bij hoe hij het in zijn hoogtijdagen voor elkaar kreeg om met een verbluffende omhaal van woorden in het geheel niets te zeggen. Zeker, zijn ellenlange zinnen kwamen altijd op hun pootjes terecht, maar wat had hij nou eigenlijk beweerd?

‘Moeilijk grijpbaar’, noemde Jan Tromp hem woensdag in de Volkskrant, in een mooi stuk over Lubbers’ pas verschenen memoires. ‘Had je hem geïnterviewd, dan had je dikwijls het gevoel dat er veel gezegd was, maar dat je met lege handen achterbleef.’ Tromp citeerde cultuurfilosoof Paul Kuypers volgens wie er ‘een voortdurend waas van communicatie’ over Lubbers’ woorden hing.

Nog opmerkelijker was in mijn ogen dat die taallenigheid heel lang heel goed werkte. Virtuoos laveren, rechtbreien wat averecht was, de premier kon het als geen ander. Aldus hield hij zich jarenlang staande – tot hij definitief uit zijn tijd viel (een lot dat overigens niet alleen politici maar ons allemáál te wachten staat).

Het toeval wil dat de partij die hij leidde juist nu weer alom in het nieuws is. Vorige week onthulde dagblad Trouw dat de CDA-lijsttrekkersverkiezingen in juli niet echt elegant zijn verlopen. Nu verlopen zulke verkiezingen in Nederland om mij duistere redenen zelden elegant, maar bij de christendemocraten ging het er wel heel merkwaardig aan toe.

Het was al pijnlijk dat de overwinning van minister Hugo de Jonge op tegenkandidaat Kamerlid Pieter Omtzigt zo schamel uitpakte, maar er bleek meer aan de hand. Uiteraard waren de verkiezingen digitaal. En bij zeker zes partijleden die op Omtzigt stemden, onder wie diens eigen vrouw Ayfer Koç, verscheen na afloop op het scherm de mededeling: ‘Dank voor uw stem op Hugo de Jonge.’

Aanvankelijk reageerde het partijbestuur nauwelijks, tot Omtzigt en staatssecretaris Mona Keijzer zich publiekelijk roerden. Hij verlangde ‘een sluitende uitleg’, zij noemde de gang van zaken ‘verontrustend’. Het bestuur hield vol dat de uitslag ‘rechtsgeldig’ was en ‘een getrouw beeld’ gaf.

Maar zie. Na een zogeheten heidag, waar volgens anonieme CDA-bronnen in NRC Handelsblad de sfeer ‘hooggespannen’ was, deelde het bestuur dinsdagavond mee dat er alsnog een onderzoek zou komen. Dat wil zeggen: het zou ‘een aantal vragen’ voorleggen aan een ‘externe, onafhankelijke partij’. De woordvoerder zei erbij dat dit aan de uitslag van de verkiezingen niets zou veranderen, omdat een notaris die had goedgekeurd.

Juist ja. Zouden ze bij het CDA nog nooit een handboek crisismanagement hebben doorgebladerd? Waarin de eerste les steevast luidt: ga diep door het stof, stel een onderzoek in en beloof vroom dat je je neerlegt bij de uitkomst?

Nu wil ik allerminst suggereren, zoals op de immer bloeddorstige sociale media meteen gebeurde, dat binnen het CDA machten aan het werk zijn die koste wat kost lastpost Omtzigt willen weren ten gunste van favoriet De Jonge. De werkelijkheid, nietwaar, zit doorgaans heel wat ontluisterender in elkaar dan complotdenkers denken. Tot het tegendeel onomstotelijk blijkt, ga ik er liever vanuit dat er geen sprake is van sluwe opzet, maar van sukkeligheid en domme pech.

Precies een dag later, het moet een nieuw onderzoeksrecord zijn, kwam het verlossende woord. Woensdagavond bracht het partijbestuur naar buiten dat IT-bedrijf CGI ‘geen grove onregelmatigheden’ had aangetroffen die ‘van invloed zouden zijn geweest op de stemming’. Over de zes partijleden die na het uitbrengen van hun stem het verkeerde bedankje kregen, schreven de onderzoekers: ‘Op basis van de anonieme logregels hebben wij vastgesteld dat voor alle zes gevallen van vermeende stemverwisseling een registratie heeft plaatsgevonden van een stem die gelijk is aan zowel de door het lid ingevoerde stem als de gemelde bevestiging die het lid na uitbrengen van de stem heeft ontvangen.’

Ik moest deze zin, ongelogen, drie keer lezen voordat enigszins tot me doordrong wat er stond. Dus het lag niet aan het computersysteem maar aan de zes partijleden, inclusief Omtzigts eigen vrouw, die hun verstand plotseling waren kwijtgeraakt en op de tegenkandidaat stemden? En daar komt de partijtop nog mee weg ook?

Een kleine glimlach liet zich niet onderdrukken. Lubbers mag inmiddels aan gene zijde verkeren, zijn lenige geest leeft voort.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden