ColumnSander Schimmelpenninck

De voortdurende belangenafweging is bij uitstek een zaak van ons allemaal

De coronacrisis is al lang geen medische kwestie meer, maar een maatschappelijke crisis

Ruim een week geleden zag ik bij Jinek het hoofd van de Groningse ic, intensivist Peter van der Voort, een verhaal houden over leptine, een hormoon dat wordt aangemaakt door buikvet. Overgewicht zorgt voor een verhoogd leptine en dat zorgt weer voor een grotere kans op dodelijke longembolieën door covid-19, aldus de arts, zittend tegenover Gerard Joling en Claudia de Breij. Nu levert overgewicht bij geen enkele ziekte behoudens anorexia een voordeel op, maar de arts houdt het niet bij open deuren.

Met gevoel voor drama haalt hij een zakje met resveratrol uit zijn borstzak tevoorschijn; een middeltje dat bij elke drogist te koop is en leptine zou verlagen. ‘Gewoon bij de Etos te koop, het kost 40 euro en daar kom je de tien dagen corona wel mee door’, zegt hij. Gerard ­Joling stelt, zich verontschuldigend voor eventuele domheid, een wedervraag. ‘Ik hoorde dat het slikken van aspirientjes ook helpt, omdat het het bloed verdunt. Hoe dikker het bloed, hoe groter de kans op trombose, of zeg ik nu iets raars?’ Van der Voort geeft nauwelijks antwoord, het leidt maar af van zijn magische ontdekking.

Een dag later is resveratrol bij alle drogisterijen uitverkocht, zonder een grammetje bewijs voor de stellingen van de arts. Op LinkedIn en in lokale media wordt hij inmiddels door collega’s weggehoond. Joling, zichzelf netjes indekkend als leek, heeft meer bewijs aan zijn zijde: de stollingsproblemen gerelateerd aan covid-19 zijn overduidelijk bewezen, net als het bloedverdunnende effect van aspirine.

Nu zijn de alfa’s van de mediawereld al snel onder de indruk van iemand die een wortel of kies kan trekken, maar de bètabewondering stak de afgelopen weken wel erg schril af tegen de verdachtmakingen die oplaaiden wanneer iemand op de economische ellende wees. De artsen in mijn omgeving noemen zichzelf met de nodige zelfspot omhooggevallen automonteurs, en wijzen erop dat medisch specialisten niet voor niets zo heten: het zijn specialisten. Van Der Voorts’ theorie hoort voorlopig nog thuis op een congres of pagina 12 van Arts & Auto.

Vanaf het begin van de coronacrisis leunde de regering op een kleine groep experts. De politiek diende volgens premier Rutte ‘met vijftig procent van de kennis, honderd procent van de besluiten te nemen’. Bij elke wijziging van de strategie, van de aanvankelijke groepsimmuniteitstrategie-light tot de huidige indamstrategie-light – alles moet in Nederland altijd light – werd verteld dat men de wetenschap volgt. Het probleem is alleen dat er over corona geen wetenschap bestaat, maar slechts wetenschappers en experts met theorieën, verwachtingen en modellen. Het is de reden waarom landen als Zweden en Japan alleen beleid maken op basis van wat ze zeker weten, échte wetenschap dus.

In de eerste weken van de crisis was de ic-capaciteit, beperkt door de Hollandse efficiënteritis, logischerwijs een belangrijk ijkpunt, net als waarnemingen over het het virus door virologen en medici. In de weken daarna verwierven staatsvirologen faam en werden kleine beleidsverschillen tussen de Europese ­gerontocratieën door sensatiemedia al snel opgeklopt tot een merkwaardige competitie, met het dodental per land als een soort medaillespiegel. Toch zijn de internationale verschillen, gecorrigeerd voor massa-evenementen en geografische verschillen, niet zo groot als gesuggereerd.

Na twee maanden coronacrisis zou het besef mogen indalen dat het virus helemaal niet zo complex en ongrijpbaar is – bovendien vrijwel uitsluitend gevaarlijk voor oude en verzwakte mensen – en dat de complexiteit hem vooral in de politieke en maatschappelijke belangenafweging zit. De coronapandemie was, anders dan een natuurramp, van meet af aan politiek. Een solidariteitsvraagstuk waarin complexe tegenstellingen centraal staan, tussen generaties, vrijheden en de korte en lange termijn.

Het is terecht dat er van ondernemers wordt gevraagd zich verre te houden van bierviltjesvirologie, net zoals virologen wellicht niet de beste commentatoren zijn als het om onze economie gaat. Maar de voortdurende belangenafweging is bij uitstek een zaak van ons allemaal. Daarbij is de mening van Gerard Joling net zoveel waard als die van een arts. 

Sander Schimmelpenninck is journalist en ondernemer.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden