Column Arnon Grunberg

De verheerlijking van het slachtofferschap is een bron van kwaad in onze cultuur

Arnon Grunberg

De hedendaagse held is een slachtoffer, maar dat slachtofferschap moet natuurlijk wel erkend worden, anders heb je er niets aan.

‘Als je hier een ongeluk ziet langs de snelweg, heb je al PTSS’, zei psychiater Damiaan Denys in een interview van Frederiek Weeda in NRC, een dag of tien geleden. Het posttraumatisch stresssyndroom. Hij voegde eraan toe dat we te veel verwachten van het leven en de zorg.

Dat nam lang niet iedereen Denys in dank af. Zo schreven zijn collega’s Menno Oosterhoff en Jim van Os in NRC dat psychische klachten niet moeten worden afgedaan als ‘makkelijk geklaag’.

Ik liep door de binnenstad van Zürich en was op zoek naar een apotheek. Ik had last van mijn tandvlees en dacht na over geklaag en weerbaarheid.

We leven in een cultuur waarin heldendom heeft plaatsgemaakt voor slachtofferschap. De hedendaagse held is een slachtoffer, maar dat slachtofferschap moet natuurlijk wel erkend worden, anders heb je er niets aan.

De apotheker had zes middelen tegen bloedend tandvlees; hij was bereid alle zes van toelichting te voorzien.

Je moet jezelf weerbaar maken. Sommigen hebben daar hulp bij nodig, al is het inderdaad de vraag of het zorgtraject altijd de beste weg is om weerbaarheid te vergroten. Daarnaast wil je ook geen robot worden of een machine die vooral goed is in pijn vermijden.

Ik liep langs het meer van Zürich, er gaat weinig boven meren in Zwitserland.

De verheerlijking van het slachtofferschap is een bron van kwaad in onze cultuur, want het slachtofferschap vereist daders, die snel verworden tot absolute vijanden– en voor je het weet wordt het eigen leed een soort religieus martelaarschap.

In de twintigste eeuw had iedereen recht op tien minuten roem. In de 21ste eeuw heeft iedereen recht op zijn eigen Holocaust, al is het maar een Holocaust van tien minuten.

Nee, onze cultuur kon wel wat therapie gebruiken, en als dat niet hielp waren er altijd nog medicijnen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.